Peiling Het Laatste Nieuws: Winst voor LDD en separatisme

Gisteren publiceerde Het Laatste Nieuws de resulaten van een nieuwe peiling. Voor slechts één partij werd een significante wijziging gemeten: Lijst Dedecker, dat vooruitgaat tegenover de verkiezingen van verleden jaar. Voor de andere partijen zijn de verschuivingen kleiner dan de foutenmarge.

Het Vlaams Kartel en het Vlaams Belang gaan lichtjes achteruit tegenover de verkiezingen van bijna één jaar geleden, maar over significante verschillen hebben we het nog lang niet. Open Vld en sp.a-Vl.Pro gaan dan weer lichtjes vooruit, en voor die partijen zijn de verschillen zelfs nog kleiner. Al bij al zijn dit dus eigenlijk geen resultaten om over naar huis te schrijven, maar zo verkoopt men natuurlijk geen kranten, en dus heeft de krant het over het Vlaams Kartel dat «licht van zijn pluimen zal verliezen» en het Vlaams Belang dat «de neergang niet kan stoppen». Vooral dat laatste is opmerkelijk: de krant publiceert voor het eerst in meer dan een jaar een peiling, maar wil dus wel even aan trendanalyse doen…

De enige partij die dus wel een significante sprong maakt is Lijst Dedecker, maar de partij blijft problemen hebben om de kaap van tien procent te overschrijden. De partij laat wel concurrent Groen! duidelijk achter zich, en die laatste lijkt maar niet weg te kunnen komen uit de buurt van de kiesdrempel. Partijvoorzitster Mieke Vogels mag dan in het Vlaams Parlement wel beweren dat de bevolking de communautaire problemen spuugzat zou zijn, voorlopig valt er echter nog geen stormloop richting haar partij waar te nemen…

Tot slot nog een ander opmerkelijk resultaat uit de peiling van Het Laatste Nieuws: 49,7% van de Vlamingen is voor een splitsing van België, terwijl 45,7% België voorlopig nog wil behouden. Volgens de krant is het de allereerste keer dat een peiling een meerderheid voor separatisme aantoont, maar in december 2005 tekende De Stemmenkampioen, dat nota bene ondersteund werd door Het Laatste Nieuws, in een peiling een erg gelijkaardig resultaat op, ook met een meerderheid voor separatisme. Dat belet natuurlijk niet dat iemand als een Dave Sinardet hardnekkig zal blijven beweren dat er in Vlaanderen maar tien procent separatisten rondlopen, ook al probeerde Matthias Storme hem onlangs nog op betere –en correcte– gedachten te brengen. Nu ja, Dave Sinardet raadpleegt voor zijn stelling het degelijke onderzoek –schrijft hij toch– en peilingen die meer dan tien procent separatisten aantonen zijn misschien gewoonweg per definitie al ondegelijk voor het lid van de Pavia-groep?

Bijlage: Alle Vlaamse peilingen sedert 2006 (PDF)

De peilers hebben het weer gedaan

Het begint een klassieker te worden: vóór de verkiezingen klaagt men dat er te veel peilingen gepubliceerd worden, en na de verkiezingen klaagt men dat ze er toch zover naast zaten. Maar waarom klaagt men eigenlijk dat wat men niet leest en zeker niet gelooft niet helemaal juist was?

Ik herinner me nog de eerste keer toen ik een kiwi zag en er mocht van proeven. Een nonkel had er eentje gekocht, en vrijwel heel de familie was verzameld om naar de exotische vrucht te kijken en er eens van te proeven. Daarna doken de kiwi's op als versiering op koude schotels, weliswaar in zo'n dunne schijfjes dat je er amper iets van kon proeven, als je het al aandierf één van de schijfjes op je bord te nemen. Vandaag is een kiwi de gewoonste zaak van de wereld, en kijkt niemand er nog naar om als er een paar van in de fruitschaal liggen.

Met peilingen is het eigenlijk net zoals met de kiwi: hoe zeldzamer ze zijn, hoe meer men er zich aan vergaapt. De herrie die in Vlaanderen gemaakt wordt telkens een krant een peiling publiceert is fenomenaal vergeleken met andere landen. In een land als Noorwegen, waar elke krant die zich een beetje respecteert maandelijks een peiling brengt (en niet in samenwerking met veertien andere media), staan de peilingen ergens middenin de krant, op bladzijde 12 of 14, met een klein grafiekje en een beetje tekst. Het valt voor dat één of andere politicus om een reactie gevraagd wordt, maar dan moet er werkelijk een grote verschuiving opgetreden zijn. Maar een peiling in het groot op de eerste bladzijde aangekondigd, vervolgens nog eens groot uitgesmeerd over bladzijde 2 en 3 en met een groot interview in de bijlage van de dag, dat tref je hier niet aan.

Dat er in Vlaanderen dus te veel peilingen zouden uitgevoerd worden is complete onzin. En de stelling van Noël Slangen in De Morgen als dat behoorlijk politiek marktonderzoek in Vlaanderen onmogelijk zou zijn wegens te duur is al helemaal om te lachen. Als dat in Noorwegen (4,5 miljoen inwoners) en Zweden (9 miljoen inwoners) wel kan, waarom zou men dat in Vlaanderen (6 miljoen inwoners) dan niet kunnen? Misschien omdat kranten in Vlaanderen veel liever gratis de Koran uitdelen of een maand lang hun kolommen openstellen voor staatspropaganda in samenwerking met een krant van over de taalgrens? Ik denk daarom dat het eerder een kwestie van prioriteiten is: de redacties in Vlaanderen zijn nog iets te veel bezig met het brengen van propaganda in plaats van het brengen van nieuws en informatie.

Maar wanneer Noël Slangen zoiets schrijft is het goed in het achterhoofd te houden wie die man is, en vooral wat zijn agenda is. Peilingen zijn immers voor politici en zeker spindoctors parameters waar ze moeilijk controle over kunnen krijgen, zeker als die gepubliceerd worden in kranten die een eigen mening hebben of, stel je voor, toch een beetje objectieve informatie willen brengen. Wie herinnert zich nog de klopjacht van De Morgen, in samenwerking met de Open Vld, op De Stemmenkampioen? Ik zou niet durven insinueren dat Noël Slangen daar mee achter zat, maar ik vraag me toch af of die klopjacht geïnspireerd werd door de bekommernis om het recht dat de bevolking heeft op degelijke en objectieve informatie, dan wel dat de resultaten van die peiling niet helemaal in hun kraam pasten.

Zaten alleen de peilers er dan mijlenver naast op 10 juni? Ik meen me te herinneren dat op menige redactie na de zoveelste «zwarte zondag» een mea culpa werd geslagen omdat men er niemand had die zich nog maar in zijn wildste fantasieën zou kunnen voorstellen voor het Vlaams Blok te stemmen. Ja, misschien dat één of andere verre kennis van een vriend van een vriend van één van de redactieleden zoiets ooit eens overwogen had, in een zwak moment dan nog, maar dat zal het dan wel geweest zijn. Jarenlang had men daar zelfs mee uitgepakt als een soort kwaliteitslabel, maar plots besefte men dat men absoluut geen voeling had met wat er werkelijk leefde bij een aanzienlijk deel van de Vlaamse bevolking, en dat was dan meteen ook de verklaring voor waarom men die zoveelste «zwarte zondag» alweer niet had zien aankomen.

Deze keer werd de verkiezingszondag echter geen «zwarte zondag», maar een «bloedrode zondag», met een Groen! dat ondermaats presteerde en vooral een sp.a dat vandaag een sociaal plan nodig heeft om de volgende jaren door te komen. Dat de peilers dat niet zagen aankomen is één zaak, maar moeten we nu werkelijk geloven dat er op de redacties niemand rondloopt die ook maar enig contact heeft met (ex-)rode of groene kiezers? Dat ze daar allemaal op zondagavond van hun stoel vielen deed mij dan weer op mijn beurt van mijn stoel vallen, want als er nu twee partijen zijn die goed vertegenwoordigd zijn in Vlaanderens redactielokalen, dan toch wel sp.a en Groen!. En dan zou je toch ook mogen verwachten dat ze de minste beweging bij de kiezers van die partijen ook zouden kunnen opvangen. Niet dus. En daarmee rijst de vraag: met welk deel van de Vlaamse bevolking zouden de kranten vandaag eigenlijk wel nog enig contact hebben? Misschien eens iets om over na te denken, maar wel net iets moeilijker dan met de vinger naar de peilers wijzen.

Einde van De Stemmenkampioen

Knack meldt vandaag dat De Stemmenkampioen afgeschaft wordt. Het «progressieve» verbond van VLD en De Morgen tegen De Stemmenkampioen haalt daarmee haar slag thuis.

Het zag er verleden week al niet goed uit, toen geen nieuwe weekvraag gelanceerd werd, en deze week ziet het er al niet veel beter uit. Het bericht van Knack dat De Stemmenkampioen afgevoerd wordt is dus niet helemaal een verrassing, maar een spijtige zaak is het wel. Nog opmerkelijker is dat Knack schrijft dat Het Laatste Nieuws de resultaten van de peiling van februari zelfs niet durft te publiceren, uit vrees voor meer controverse. Dit is toch wel iets om even bij stil te staan. Durft die krant de resultaten niet te publiceren omdat de cijfers geen steek houden, of vreest ze voor meer problemen met De Morgen of de VLD? Als het laatste het geval is, zegt dat iets over de toestand waarin de «democratie» in Vlaanderen zich vandaag bevindt. Dat uitgerekend een krant als Het Laatste Nieuws bang is van enige controverse zou toch de wenkbrauwen moeten doen fronsen.

Hoe dan ook, als het definitief gedaan is met De Stemmenkampioen betekent dit ontegensprekelijk een enorme verschraling van het peilingslandschap in Vlaanderen. De laatste peiling van Le Soir en RTBf is al meer dan anderhalf jaar oud, en dus resten enkel nog de driemaandelijkse peilingen van De Standaard/VRT en La Libre Belgique/De Morgen/VTM/RTL TVi. Die twee peilers samen produceerden in de loop van één jaar ongeveer acht peilingen, terwijl De Stemmenkampioen in z'n eentje al meer dan tien maandelijkse peilingen leverde. Alleen wie problemen had met de boodschap die De Stemmenkampioen bracht kan dus met het einde ervan tevreden zijn.

Stemmenkampioen, quo vadis? (3)

Een paar weken geleden stelde ik de vraag reeds, en deze week lijkt het erop dat het correcte antwoord ad undas is (zie figuur hiernaast). De krokusvakantie zal er ongetwijfeld voor iets tussenzitten, maar tot nu toe was dat echter nog nooit een probleem geweest.

Ondertussen is het ook wachten op de uitslag van februari. Blijkbaar heeft men bij De Stemmenkampioen niet echt veel haast om te gaan lopen met de primeur van de eerste peiling waarin ook naar de Lijst Dedecker gepeild werd.

Stemmenkampioen, quo vadis? (2)

Gisteren raakten de –spectaculaire– resultaten van De Stemmenkampioen voor januari bekend: zwaar verlies voor Vlaams Belang-VLOTT, en winst voor CD&V-N-VA en VLD-Vivant. Ik heb problemen met de resultaten van deze peiling, want waarom zou iemand die in december nog voor het Vlaams Belang-VLOTT heeft gestemd in januari voor CD&V-N-VA of VLD-Vivant stemmen? De commentaar van Het Laatste Nieuws bij de resultaten zegt daar niets over.

In de commentaar van Het Laatste Nieuws wordt zelfs gesteld dat «als gevolg van de opeenvolgende wisselingen [..] een vergelijking met de resultaten van de decemberpeilingen niet mogelijk» is. Dat is naar mijn mening een merkwaardige stelling, aangezien de tweede peiling van december afgenomen werd nadat Jean-Marie Dedecker de N-VA weer verlaten had en het Vlaams Kartel van CD&V en N-VA weer verenigd was. Bovendien bestaat het panel, voor zover ik weet, nog steeds uit dezelfde mensen, en is het juist één van de sterke punten van De Stemmenkampioen dat de resultaten daarom steeds vergelijkbaar zouden moeten zijn. Tenzij natuurlijk de berekeningswijze van vandaag anders zou zijn dan die van een maand geleden…

Beginnen we zoals naar gewoonte met CD&V-N-VA en Vlaams Belang-VLOTT: CD&V-N-VA gaat er een dikke drie procent op vooruit sedert de tweede peiling van december, terwijl het Vlaams Belang meer dan zes procent verliest. CD&V-N-VA staat daarmee weer dicht bij de topnoteringen van begin 2006, terwijl het Vlaams Belang het slechtste resultaat ooit neerzet. Merk op dat de peiling afgenomen werd vóór de openlijke ruzie binnen het Vlaams Belang over Jean-Marie Dedecker van start ging. Het resultaat van het Vlaams Belang is in januari zelfs slechter dan toen Jean-Marie Dedecker lid was van N-VA, terwijl een goed deel van de aanhangers van Jean-Marie Dedecker voorlopig nog bij «Anderen» de kat uit de boom kijken. Een merkwaardig resultaat dus.

VLD-Vivant veert op, en behaalt deze keer het beste resultaat sedert de zomer van 2005, anderhalf jaar geleden dus. Het resultaat zit trouwens zeer dicht in de buurt van dat van De Standaard/VRT en La Libre Belgique. Ook sp.a-SPIRIT gaat er lichtjes op vooruit, maar veel is dat deze keer niet. Merk echter op dat door de duik van het Vlaams Belang die partij weer in het zichtsveld van sp.a-SPIRIT komt.

Over Groen! valt er, zoals gewoonlijk, weinig te vertellen. De partij blijft verder schommelen rond de 6,5%, net zoals in de twee andere peilingen. Niet echt een resultaat dus dat de lichte crisissfeer rond de partij zal kunnen weghalen.

De resultaten van deze peiling roepen vragen op. Hoe komt het dat de VLD drie procent stemmen van het Vlaams Belang wegsnoept (want noch sp.a-SPIRIT noch Groen! gaan achteruit, en CD&V-N-VA stijgt ook sterk), nadat die partij aangekondigd heeft voortaan een progressieve koers te zullen varen? Zoals reeds gezegd: wie in december nog voor het Vlaams Belang heeft gestemd, valt in januari niet voor de progressieve lokroep van Bart Somers, tenzij hij zich nog in benevelde toestand bevindt na de viering van Nieuwjaar. Daar is geen touw aan vast te knopen, en ik ben duidelijk de enige niet die problemen heeft met deze peiling.

Voor de eerste keer publiceert De Stemmenkampioen trouwens ook een prognose voor de zetelverdeling in de federale Kamer, dat wil zeggen het Vlaamse gedeelte ervan. Gecombineerd met de peiling van La Libre Belgique van 18 december 2006 kan er echter een prognose gemaakt worden voor de hele Kamer (zie PDF-bestand). De belangrijkste conclusie uit die prognose is misschien dat paars voorlopig nipt gebroken wordt, terwijl een tripartite nog steeds ruim over een tweederde meerderheid beschikt. Ook interessant is dat rooms-rood-groen niet zo heel ver verwijderd is van een tweederde meerderheid als Groen! in de verschillende kieskringen maar over de kiesdrempel raakt.

De prognose van De Stemmenkampioen voor de zetelverdeling wijkt wel af van mijn extrapolatie van de regionale percentages naar de kieskringen. In het bijzonder valt op dat de VLD bij De Stemmenkampioen veel meer geluk heeft met het spel van de zetelverdelingen, terwijl CD&V-N-VA in vijf van de zes kieskringen een zetel minder toebedeeld krijgt. Ook Groen! raakt in mijn extrapolatie aan een paar zetels meer dan bij De Stemmenkampioen. Het is mogelijk dat dit allemaal een gevolg is van de grilligheden van de kieskring, maar het valt toch op dat de scheeftrekking alweer een bepaalde, blauwe, kant opgaat.

En daarmee komen we bij de vraag die bij deze peiling gesteld moet worden: is het louter een toeval dat onmiddellijk na het vertrek van Frank Thevissen het Vlaams Belang zo'n sterke duik maakt, terwijl VLD-Vivant zich gedeeltelijk herstelt en CD&V-N-VA weer een topnotering maakt, of zou er meer aan de hand zijn? Uitkijken naar de peiling van februari en de komende maanden…

Stemmenkampioen, quo vadis?

Verleden week-end raakte bekend dat Frank Thevissen, het gezicht van De Stemmenkampioen, er de brui aan geeft. Reden daarvoor is de hetze die de krant De Morgen al maandenlang tegen De Stemmenkampioen voert, samen met de VLD die het in de partijbarometer ervan al lange tijd bijzonder slecht doet. De Stemmenkampioen zelf zal echter blijven doorgaan.

In het februarinummer van Doorbraak doet Frank Thevissen zijn boekje open over zijn avonturen met De Morgen en de VLD. Het stuk is het lezen waard, en achteraf blijf je toch een beetje met de vraag zitten of dit een verhaal uit België of Belarus is. Maar wat is precies de rol geweest van De Stemmenkampioen de laatste twee jaren?

In tegenstelling tot de andere peilers komt De Stemmenkampioen elke maand met een nieuwe partijbarometer, waardoor hij veel sneller nieuwe tendensen kan opvangen bij het kiespubliek. Bij speciale gelegenheden is De Stemmenkampioen overigens niet te beroerd om een extra peilingsronde in te lassen, zoals bijvoorbeeld naar aanleiding van de toetreding van Jean-Marie Dedecker tot de N-VA. Andere peilers doen dan liever of hun neus bloedt en peilen lustig verder, alsof zulke gebeurtenissen verder geen invloed zouden hebben op de kiesintenties van de Vlamingen.

Een ander punt waar De Stemmenkampioen zich onderscheidt van de andere peilers is de manier van peilen. De peiler werkt met een internetpanel, en al wie wil kan zich inschrijven en elke maand zijn kiesintenties laten registreren. Dit is ook het grootste punt van kritiek op de peiler: de peiling zou ten eerste scheef zijn, en ten tweede gemakkelijk manipuleerbaar. Wat dat laatste argument betreft, is het ondertussen al een tijdje geleden dat ik dat nog gehoord heb. Misschien hebben mensen die een beetje verstand van wiskunde hebben eens dezelfde oefening gedaan als ik gedaan heb in juli van verleden jaar, en hun omgeving er attent op gemaakt dat zoiets toch iets moeilijker ligt dan bijvoorbeeld Stephan Bogaert toen nog dacht. Een weerlegging van het argument dat De Stemmenkampioen een vertekend beeld zou geven omdat deelnemers zich zelf moeten aanmelden en over een internetverbinding moeten beschikken laat ik liever aan Frank Thevissen zelf over.

De controverse rond De Stemmenkampioen spitst zich verder vooral op twee zaken toe: de lage score van de VLD en de hoge score van het Vlaams Belang. Persoonlijk had ik meer mijn twijfels rond de hoge score van CD&V-N-VA, net zoals bij de andere peilers overigens. Maar dat de peiling verschijnt in het Het Laatste Nieuws, die ervoor doorgaat de lijfkrant van de liberale partij te zijn, maakt de zaak er natuurlijk niet eenvoudiger op. Het is nu eenmaal niet leuk om uitgerekend in je «eigen» krant maandelijks geconfronteerd te worden met een slechte peiling.

Maar wat heeft De Morgen te maken met een peiling in Het Laatste Nieuws die de VLD een slecht resultaat toekent? In principe eigenlijk niets, ook al is de VLD vandaag naar het schijnt een progressieve partij, maar ten eerste doet De Morgen mee aan de driemaandelijkse peiling van La Libre Belgique, en de resultaten van de twee peiling zijn niet bepaald compatibel te noemen. Dat is echter nog geen reden voor de hetze die de krant tegen De Stemmenkampioen voert. Het probleem is daarom m.i. eerder van politieke aard. Een slechte score voor de VLD kan die partij immers opjagen om een rechtser beleid te voeren, en in uiterste consequente zelfs het paarse project in mekaar doen stuiken. Op langere termijn kan het ook de kansen op een voortzetting van de paarse regering in gevaar brengen, met als gevolg een herintreden van de christen-democraten op het federale vlak, met in hun kielzog, horresco referens, ook de nationalisten van de N-VA. Maar erg zakelijk kan de argumentatie van De Morgen tegen De Stemmenkampioen niet echt genoemd worden. De krant staat er ten andere niet bepaald voor bekend zich vaak schuldig te maken aan enige zakelijk argumentatie.

En dan waren er nog de lokale verkiezingen in Antwerpen. Zowel de peiling van de Gazet van Antwerpen/VRT als die van De Stemmenkampioen zaten er eigenlijk goed naast, maar het was vooral De Stemmenkampioen die het moest ontgelden in De Morgen. Opnieuw: erg zakelijk is dat dus niet. Een nuchtere analyse van waarom beide peilingen er zozeer naast zaten past trouwens niet echt in het kraam van al wat progressief is. Iedereen kan nochtans voor zichzelf de oefening maken hoeveel «onobserveerbare» sp.a-kiezers er nodig zijn om de feitelijke resultaten zo dicht mogelijk te benaderen. De aantallen 21% resp. 17% zullen bij velen wel een belletje doen rinkelen, maar voor de slechte verstaanders: in Antwerpen wordt op de kop af 17,0% van de kiezers omschreven als «nieuwe Belg» of «ingeschreven vreemdeling». Hoeveel van hen zouden Het Laatste Nieuws lezen en zich inschrijven voor De Stemmenkampioen, en hoeveel van hen zullen zonder veel schroom hun kiesintenties openbaren aan één of andere onbekende man of vrouw aan de telefoon die zij van haar noch pluim kennen? Gezien de toestand van de democratische instellingen in hun land van herkomst kan je hen in dat verband trouwens absoluut niets kwalijk nemen. De vraag die echter gesteld moet worden is of De Morgen of Patrick Janssens, rekening houdend met deze feiten, eigenlijk niet veel beter zou min mogelijk naar die peilingen zouden refereren, dan wel De Stemmenkampioen (en dus niet Gazet van Antwerpen of de VRT) blijvend te kielhalen.

Houdt Frank Thevissen er nu dus (even?) mee op, zijn collega's zullen De Stemmenkampioen de komende maanden in leven houden en elke maand nieuwe peilingen blijven publiceren. De VLD lijkt echter niet van plan te zijn de strijd zomaar op te geven. Vandaag nog riep Patrick Dewael in Leuven de VLD-militanten op om op 10 juni de opiniepeilers «een poepje te laten ruiken». Dat is natuurlijk zijn goed recht, sommigen zouden zelfs durven zeggen zijn verdomde plicht, maar anderzijds is het ook niet moeilijk om te raden welke opiniepeiler hij in het bijzonder in gedachten zal gehad hebben. En al bij al is het toch ook een merkwaardige uitlating van een politicus die, net als alle andere politici en de rest van de bevolking, toch niet in opiniepeilingen gelooft. Alhoewel. De laatste verkiezingswedstrijd van Politiek.Net onderzocht onrechtstreeks in welke peiler de deelnemers het meeste vertrouwen hadden. Dat uitgerekend De Stemmenkampioen afgetekend de meeste betrouwbare genoemd werd zal hier en daar wel ferm gestoken hebben.