De kudde olifanten in de Anderlechtse kamer

Eerste minister Yves Leterme verklaarde deze morgen in het VRT-programma De Ochtend dat men «zonder taboes» de veiligheidsproblematiek in de Brussel moet durven aanpakken. De lezer vergisse zich echter niet: dit is niet meer dan een oproep aan politici en media om de rangen rond die taboes te blijven sluiten. Had Yves Leterme ook maar een greintje eerlijkheid of oprechtheid in zich gehad, had hij immers meteen ook alle taboes op tafel gesmeten.

Olifant 1: Yves Leterme, de huidige bewoner van de 16 maar in de eerste plaats nog altijd de gegijzelde van de PS, wil dus dat de «hele keten van de beveiliging doorgelicht» wordt. Ik heb het radioprogramma niet gehoord, maar als ik de berichtgeving over het interview lees, kan ik me inderdaad niet van de indruk ontdoen dat de man – voor zover dat woord op hem nog van toepassing is – al druk bezig is om een nieuwe toegeving aan de Franstaligen in het algemeen en de PS in het bijzonder voor te bereiden: meer geld voor Brussel. Wie deze middag Philippe Moureaux, meer dan wie ook verantwoordelijk voor de huidige problemen, in het journaal bezig zag, weet dat het voor de PS enkel daarom draait. (Leestip: het interview van oktober verleden jaar in De Standaard met Philippe Moureaux naar aanleiding van… jawel, enkele rellen.) Maar indien de Vlamingen bezorgd zijn om de veiligheid in Brussel, dan zijn ze natuurlijk altijd welkom om via het federale niveau nog eens wat extra geld in Brussel te stoppen. Zij maken zich echter beter niet de illusie dat dat geld vervolgens ook gebruikt zou worden om ook maar iets aan de toestand op straat te veranderen. Men kan immers toch niet verwachten dat de PS in Brussel electoraal harakiri zou plegen twee jaar vóór de gemeenteraadsverkiezingen.

Olifant 2: Sommige media doen het voorkomen of de veiligheidsproblemen in Brussel van recente datum zijn. Meer zelfs, wie gisteren naar De Zevende Dag keek zou gedacht hebben dat het probleem voor enkele politici en journalisten werkelijk als een donderslag bij heldere hemel kwam. Nochtans is er één bepaalde partij die het probleem ondertussen al meer dan twintig jaar aanklaagt, en al die tijd voor een escalatie gewaarschuwd heeft. Tot nog toe werd die partij niet eens vermeld in de berichtgeving, laat staan uitgenodigd in de debatten. Het heet nochtans dat die partij een one-issue-partij is, en dat precies dit onderwerp dus dat ene issue is. Zou het misschien daarom zijn dat de berichtgeving over het colloquium over de «Ordelijke Opdeling» van België verhoudingsgewijs zo uitgebreid was, en het non-issue over dat «extraatje» van Bruno Valkeniers zo in de verf gezet werd?

Olifant 3: Nu we het toch over die onvermeldbare partij hebben: zou ik echt de enige zijn die zich afvraagt of de open brieven die Luckas vander Taelen recentelijk afgescheiden heeft en in De Standaard mocht publiceren, ooit de kolommen van die krant (of welk ander medium dan ook) gehaald zouden hebben indien ze door één van de mandatarissen van die partij geschreven waren? Zelfs commentaren op de huidige berichtgeving die eigenlijk niet meer zijn dan een herkauwen van wat Luckas vander Taelen eerder schreef komen er dankzij de recente censuurmaatregel van marketeer van het jaar 2007 en nu al mediacriticus van het jaar 2010 Peter Vandermeersch niet meer in. Officieel omdat de spelregels van het forum niet gerespecteerd werden. Wie echter al iets te nadrukkelijk durft vast te stellen dat de zon ook deze ochtend weer in het Oosten is opgekomen kan zich al aan een overtreding van die spelregels schuldig gemaakt hebben. De uitval van journaliste Annemie Struyf in De Zevende Dag naar de redactie van De Standaard¹ plaatste de afwijzing van enkele lezersreacties die mij toegespeeld werden in een wel heel merkwaardig perspectief. Ik zal er voor de lezer wel geen tekeningetje hoeven bijmaken…

Olifant 4: Om nog even wat door te bomen over die brieven van Luckas vander Taelen: wat zou de reactie van zijn eigen partij geweest zijn moest inderdaad een mandataris van die andere partij achter die twee brieven gezeten hebben? Ik heb namelijk zo een vermoeden dat Groen! in dat geval vooral zou wedijveren met de sp.a om haar gruwel over zoveel onfatsoenlijke praat zo hard mogelijk uit te schruwelen. En zich het vuur vanonder de sloffen zou lopen om de twee brieven nog te kunnen toevoegen aan het dossier tegen de partij in verband met de procedure die voor de Raad van State loopt om de overheidsfinanciering van de partij te stoppen. Luckas vander Taelen mag het me altijd komen vertellen als hij zich van die procedure zou willen distantiëren, maar tot nader order zou ik toch durven stellen dat enige hypocrisie hem niet vreemd lijkt te zijn bij de slachtofferrol die hij zich vandaag aanmeet.

Olifant 5: Ik had het eerder al over de verpletterende verantwoordelijkheid van Philippe Moureaux voor de huidige problemen. Wie het hierboven vermelde interview eens herleest, zal misschien volgende passage in de inleidende tekst opmerken: «En spreken van een verloren generatie van jongeren vindt [Philippe Moureaux] al helemaal overdreven.» Vergelijk dat maar eens met het interview met Jan Schonkeren vandaag in diezelfde krant, onder de titel «‘Haal het uitschot van straat’» en met uitspraken als «het is “uitschot”, een verloren generatie met wie niets meer aan te vangen is» en «ze moeten dringend van de straat geveegd worden.» Ja, toch niet met een Kärcher zoals een Frans politicus ooit eens voorstelde? Nog goed dat de man voorzitter van de liberale politievakbond VSOA is (en bijvoorbeeld geen ex-lid van het Front de la Jeunesse zoals een bepaald gewezen politiecommissaris in Schaarbeek), want anders had hij waarschijnlijk al lang een klacht wegens racisme aan zijn broek gehad!

Olifant 6: Als Yves Leterme dan toch wil dat de «hele keten van de beveiliging» doorgelicht wordt, kunnen we dan werkelijk nog langer rond de pot blijven draaien in plaats van vast te stellen dat het fundamentele probleem in Brussel zich toch vooral situeert rond het ingebakken racisme van de Vlamingen? Of niet soms? Als men bijvoorbeeld in Beringen eens zou ophouden zo flauw te doen over enkele luidsprekers aan een minaret, zou men in Brussel al meteen een reden minder hebben om agenten neer te schieten. Zouden dat trouwens die moslima's zijn die in Antwerpen de toegang tot hun school ontzegd worden omdat ze ocharme een hoofddoek – een stuk stof! – zouden willen dragen, die de straten rond de industriële hogeschool ISIB in Anderlecht onveilig maakten en nog steeds maken? Of heeft dat allemaal niets, maar dan ook werkelijk niets, rien, nichts, nothing, nada met mekaar te maken?

Om af te sluiten: wat die kalasjnikovs betreft, als die bomspotters in Kleine Brogel eens een wat spannender alternatief willen, weten ze waar ze terecht kunnen. Het zou namelijk zeer interessant zijn te weten te komen of hun «andere visie» om conflicten op te lossen met trainingen in geweldloos handelen en burgerlijke ongehoorzaamheid in Brussel veel verf zou pakken. Verder stel ik voor dat cdH en PS een eenmalig regularisatievoorstel voor die kalasjnikovs uitwerken om ook dat probleem eens ten gronde te kunnen aanpakken.

¹ Letterlijke transcriptie van de uitval van journaliste Annemie Struyf naar de redactie van De Standaard:

Er was een heel lelijke mail gekomen. (…) En dan verscheen die mail als lezersbrief in De Standaard. (…) Dat was een mail die vol stond met scheldtirades. En ik herkende die mail in De Standaard en al die scheldtirades die waren daar uitgehaald.

Daar was eindredactie op gebeurd. De briefschrijver was anoniem gemaakt. Dat betekent eigenlijk dat een dorpsgek de meeste foute dingen over je kan zeggen, in de meest vreselijke taal. Een redactie pikt dat op. Die haalt al die scheldtirades daaruit. Die laat die argumenten staan, maar die formuleert die nog een beetje beter.

Ik bedoel, dan wordt je wel heel kwetsbaar.

Ik had veel liever gehad dat die brief verschenen was met al die scheldtirades. Omdat dat aangeeft van welk niveau de tegenreactie is. En, ik had vooral heel graag gehad dat de briefschrijver met naam en toenaam was vermeld. Zij had aan de redactie van de krant laten weten dat haar werkgever nog niet wist dat zij tot de islam was bekeerd, dat haar ouders dat niet wisten. Ik wist zeer goed om wie het ging. Haar werkgever en haar ouders weten dat zeer goed.

Annemie Struyf in De Zevende Dag, 31 januari 2010

Zo koopt een krant zich een jaartje vrij van alle kritiek

Tussen Kerst en Nieuwjaar publiceerde de krant De Standaard een vierdelig essay van Geert Buelens, waarin hij de Vlaamse media onder handen nam. Op de inhoud viel eigenlijk niet veel aan te merken, ook al had het hier en daar misschien wat scherper geformuleerd mogen zijn. Prima initiatief van De Standaard had men kunnen zeggen, als op de vijfde dag de aap niet uit de mouw was gekomen in de gedaante van hoofdredacteur Peter Vandermeersch.

De ironie van het lot – of zou het lot er echt veel mee te maken hebben? – wou dat op hetzelfde ogenblik dat het essay van Geert Buelens in De Standaard te lezen stond, de krant zelf één van de grootste problemen in de Vlaamse media van vandaag bijzonder doeltreffend demonstreerde: het gebrek aan professionalisme. Op maandag nam de krant in haar interneteditie een bericht van persagentschap Belga over, dat een feitelijke fout bevatte. De krant was daarmee niet alleen, want zowat elk denkbaar medium in Vlaanderen nam het bericht, inclusief de fout, zo goed als letterlijk over.

Dat de redactie mijn blogartikel waarin ik de zaak op de korrel nam niet las, kan ik nog begrijpen. Ze kunnen per slot van rekening niet elke dag de blogs en meningen van jan en allemaal nalezen. Dat één van mijn tweets, waarin ik aangaf dat er een fout in het bericht geslopen was en dat door de tag #dso ook op de opiniepagina van De Standaard een tijdje te zien was, niet opgemerkt werd, vind ik al iets merkwaardiger. Straffer is echter dat ik weet dat iemand de redactie per mail van de fout op de hoogte heeft gebracht, maar dat het bericht de dag nadien toch opnieuw opgenomen werd, met precies dezelfde fout. Wat er bij mij echter helemaal niet in gaat, is dat die fout überhaupt kon gebeuren. Leest er dan niemand in Groot-Bijgaarden La Libre Belgique? Is er nu iets gemakkelijker dan een bericht van Belga te controleren door eens te gaan kijken op de internetsite van die krant, om te kijken of er misschien nog iets anders interessants in het bericht te lezen stond? Mijn verstand gaat het in ieder geval ver te boven.

Stel daar nu tegenover de stuitende zelfgenoegzaamheid die van Peter Vandermeersch' open brief «Aan de collega's van De Standaard» druipt. Stel je voor, de marketeer van het jaar 2007 heeft «met de grootste aandacht het kerstessay van Geert Buelens gelezen», en bleef nu «met gemengde gevoelens» achter! De lezer mag me gerust corrigeren als hij een andere indruk zou krijgen bij het lezen van het commentaarstuk, maar volgens mij is de voornaamste conclusie van Peter Vandermeersch dat hij van zichzelf vindt dat hij goed bezig is, en daarom van plan is precies hetzelfde verder te blijven doen.

Hoezeer die man – hoofdredacteur van wat hij in zijn «grootste bescheidenheid» een «geweldige krant en site» noemt – zijn lezers minacht blijkt wel uit zijn oproep om het debat over de functie van de VRT te starten «met de vaststelling dat nieuws en duiding op onze publieke radio en TV tot de beste van Europa behoren». Werkelijk? Wie eens een zakelijk interview of gesprek wil zien met een kopstuk van de grootste oppositiepartij van Vlaanderen, heeft geen andere keus dan af te stemmen op een Nederlandse zender wanneer het nog eens zo ver is. Een paar maanden geleden nog werden die «onze» publieke radio en TV trouwens door de Raad van State veroordeeld wegens gebrek aan objectiviteit in de aanloop naar de federale verkiezingen van 2007, nadat die publieke radio en tv eerst al eens veroordeeld was door de Vlaamse Regulator voor de Media (VRM). En waarop de hoofdredacteur Duiding van diezelfde publieke radio en TV doodleuk verklaart dat ze het in de toekomst dus… leper zullen moeten spelen. Zo straf doet zelfs Silvio Berlusconi het in Italië niet, want ondanks alles is zijn controle over de publieke radio en TV er niet compleet. Dit soort toestanden doet eerder denken aan Minsk of Moskou.

Mijn conclusie dan? Geert Buelens schreef een verdienstelijk en interessant essay, maar was voor Peter Vandermeersch in de eerste plaats een nuttige idioot om zich een jaar lang vrij te kopen van elke kritiek op zijn product krant. De hoofdredacteur snapt wel dat er iets roert in Vlaanderen (zie bijvoorbeeld Media & Journalistiek in Vlaanderen), maar wil toch wel liefst dat alles netjes bij het oude blijft. Werken in de dienst van de democratie zal hij misschien wel willen, maar waar het bij de man in de eerste plaats om draait, is er een stevige stuiver aan te verdienen. Op zich niet oneerbaar natuurlijk, maar ik zou het toch pakken beter kunnen appreciëren als er tenminste niet zo'n hypocriet gezicht bij getrokken werd.

Wanneer zou het eindelijk beginnen dagen?

Hoofdredacteur Peter Vandemeersch schreef deze morgen in De Standaard een open brief aan de onderhandelaars, waarin hij eigenlijk zijn wanhoop over de stand van zaken uitdrukt. In de brief legt hij meerdere malen de vinger op de wonde, daar niet van, maar rationele conclusies trekken is er voorlopig nog niet bij. En daarmee draagt hij zelf bij tot de hopeloze toestand waarin Vlaanderen en Wallonië vandaag vastzitten.

Het fundamentele probleem van de huidige regeringsonderhandelingen is dat de «natuurlijke» meerderheden ten Noorden en ten Zuiden van de taalgrens niet met mekaar compatibel zijn, en daardoor slepen de regeringsonderhandelingen aan. Waren er op 10 juni verkiezingen geweest in een onafhankelijk Vlaanderen en een onafhankelijk Wallonië, dan zouden een nieuwe Vlaamse en Waalse regering al een paar weken geleden reeds op de benen gebracht zijn: een rooms-blauwe in Vlaanderen en een rooms-rood-groene olijfboomcoalitie in Wallonië. Het enige echte obstakel voor de regeringsvorming in België van vandaag is dus niets anders dan… inderdaad, België. Wat dat betreft geeft Peters naamgenoot Peter de Roover hem vandaag in dezelfde krant trouwens de pap in de mond onder de titel «België of democratie».

Of Peter Vandermeersch de pap van Peter de Roover lust, laat staan zal willen slikken, is natuurlijk een andere zaak. Als een Zeus op de Olympos dreigt hij immers met bliksems als de onderhandelaars op Hertoginnedal er niet uitraken: «Maar de democratie heeft dit nu eenmaal gewild. Aan jullie om je daarnaar te schikken. En er wel degelijk samen uit te geraken.» Dat hij er de zaken daarmee helemaal niet op vooruit helpt schijnt hij niet te beseffen: hij is immers weer eens druk in de weer zich te bevestigen als één van de behoeders van de Belgische eenheid. Misschien hoopt hij zelfs volgend jaar van de koning geen schouderklopje te krijgen maar een lintje? Zijn kinderlijke vreugde, waar schaamte beter op z'n plaats ware geweest, sprak in elk geval boekdelen.

Peter Vandermeersch is immers uiteindelijk zelf mee verantwoordelijk voor de uitzichtloze toestand van vandaag. Stel je voor hoe de zaken er zouden uitzien als de hoofdredacteur van Vlaanderens grootste «kwaliteitskrant» zich niet voortdurend op zulke pathetische wijze zou aanschurken tegen de Belgische machthebbers, maar al eens een échte kritische bedenking zou durven plaatsen bij niet alleen de gebeurtenissen van de afgelopen zes weken maar straks al bijna twee eeuwen? Het zou dan bijvoorbeeld kunnen dat die «kwaliteitskrant» zich zou onthouden van propagandanummertjes zoals het opvoerde samen met Le Soir: de koning bevestigde in zijn toespraak immers impliciet dat het initiatief wel degelijk een propagandanummertje was, want anders had hij niet eens een reden gehad om het te loven. In de plaats daarvan zou de krant Yves Leterme, en met hem zowel CD&V als N-VA, van hun koudwatervrees kunnen verlossen om op korte termijn de Vlaamse onafhankelijkheid uit te roepen, en daarmee een einde te maken aan het onzinnige en onzindelijke spelletje dat de Belgische staat is.

Ga het immers in het buitenland maar eens uitleggen dat er straks geen wettelijke federale verkiezingen meer kunnen georganiseerd worden, en dat de Franstalige zelfs weigeren de Grondwet toe te passen en er ook maar iets aan te doen? Dat noch Yves Leterme noch Guy Verhofstadt, respectievelijk de waarschijnlijk volgende en de straks vorige Eerste Minister, niet zouden geweten hebben wie of wat er op 21 juli eigenlijk herdacht werd al hing hun leven ervan af, is geen lachertje, en ook geen huilertje, maar een duidelijk teken aan de wand. Ik ben het met Hugo de Ridder eens dat een onafhankelijk Vlaanderen niet zonder slag of stoot tot stand zal komen, maar hij vergist zich duidelijk als hij denkt dat Vlaanderen, of Wallonië, er op langere termijn slechter bij zouden varen. Hij moet trouwens zo ongeveer de laatste zijn die die stelling nog openlijk durft te poneren.

De échte vraag die vandaag beantwoord moet worden is immers de volgende: zijn we niet op een punt aangekomen waar zelfs op relatief korte termijn Vlaanderen, en misschien zelfs ook Wallonië, gebaat zijn bij een splitsing van België? Of is de extra energie die de laatste weken al verbruikt werd en de komende weken nog verbruikt zal worden werkelijk kleiner dan die om een volledige boedelscheiding door te voeren tegen, ik schrijf maar wat, Nieuwjaar? Een zakelijk antwoord op die vraag is meer dan ooit aan de orde, en zeker meer dan een vermanende open brief om de Belgische schuit asjeblieft toch maar bij mekaar en drijvende te houden. Was Peter Vandermeersch zijn titel van hoofdredacteur van een kwaliteitskrant waard geweest had hij zijn redactie al lang opgedragen daar eens een dossier over samen te stellen in plaats bêtises op te voeren samen met Le Soir.