Verbelging van de Europese Unie zet zich door

Met het Europese akkoord over de rechtstreekse herkapitalisatie van noodlijdende banken door het ESM zoals dat in de nacht van donderdag op vrijdag gesloten werd, zet de verbelging van de Europese Unie onder leiding van Herman van Rompuy zich alweer een beetje verder door. Stukje bij beetje worden van Noord naar Zuid geldpijplijnen opgebouwd, terwijl je er gif op mag innemen dat morgen al de verplichtingen van de begunstigden heronderhandeld zullen dienen te worden. Dat de constructie duidelijk tegen de wil van het betalende gedeelte van de unie opgezet wordt lijkt bovendien bij de EU-elite vooral extra genoegen op te wekken.

Het bereikte akkoord werd in de pers vooral omschreven als een Duitse toegeving, ja zelfs knieval, onder druk van de Zuid-Europese landen, en natuurlijk de financiële markten. In tegenstelling tot wat de Duitse bondskanselier Angela Merkel enkele dagen geleden nog verkondigde, zal vanaf nu wel rechtstreeks hulp verleend kunnen worden aan de Zuid-Europese noodlijdende banken. In principe is het beeld echter genuanceerder, omdat dit pas zal kunnen nadat een centrale Europese waakhond opgericht is die toezicht zal houden op de banken die van de steun kunnen genieten. Is het echter zonneklaar dat diverse Spaanse en andere Zuid-Europese banken zich binnenkort aan een ferme injectie euro's mogen verwachten, dan is het al een pak minder duidelijk onder welke voorwaarden dat precies zal gebeuren. Of nog: de Noord-Europese verplichtingen zijn nu reeds tot in de puntjes gekend, maar over de Zuid-Europese verplichtingen zal later nog eens onderhandeld en vooral veel gepalaverd dienen te worden. Komt het de lezer allemaal een beetje bekend voor?

Bovendien: als er al strenge voorwaarden komen waaraan de banken zullen moeten voldoen, hoe lang zal het dan duren eer men terug zal willen komen op de bevoegdheden van de waakhond? En ook, zullen eventuele sancties niet door de politieke leiders weggewuifd zullen worden omdat je in tijden van acute crisis nu eenmaal niet te veel discipline mag eisen van de geholpenen? Een Kathleen van Brempt zal trouwens ook dan weer met veel emotie in de stem komen beweren dat het allemaal de schuld van die arme Zuid-Europeanen niet is, en dat enig toezicht vanuit Noord-Europa op wat er met de toegeschoven middelen precies uitgespookt wordt dus ten zeerste ongepast is. Om niet te zeggen dat het eigenlijk feitelijk allemaal vooral de schuld van Noord-Europa is, en dan in het bijzonder het rechtse Duitsland.

Met andere woorden, de verbelging van de Europese Unie heeft zich met dit akkoord weer een stapje verder doorgezet. De Noord-Europese verplichtingen zijn vanaf nu immers niet alleen gekend, maar zullen als een verworven recht worden beschouwd, en op de verplichtingen voor Zuid-Europa zullen we het later nog wel eens hebben, wanneer een nieuw Mediterraan mes op de Germaanse keel gezet kan worden. We zouden zeggen: dit is België in het groot, maar met dit verschil dat Duitsland en de rest van Noord-Europa voorlopig nog mogen weten hoeveel geld ze precies in de bodemloze Middellandse put moeten storten. Misschien is ook dat een punt waar een volgende EU-top nog iets kan aan verhelpen? Ondertussen horen we Herman van Rompuy graag zeggen tijdens een interview met het Journaal van de VRT dat solidariteit gekoppeld dient te zijn aan verantwoordelijkheid. (Hoeft het te verbazen dat Paul Magnette en Elio di Rupo niet bepaald van blijdschap stonden te springen over dit akkoord?) Maar toen diezelfde Herman van Rompuy nog eerste minister was van ons aller geliefde landje België, toen was het zelfs nog teveel gevraagd om in ruil voor de brede Vlaamse solidariteit een klein beetje respect op te brengen voor de territoriale integriteit. Toen ging hij zelfs zélf als een dief in de nacht bij Franstalige en aanverwante parlementen belangenconflicten afsmeken tegen een wetsvoorstel dat hij zelf mee had ingediend!

Over nachten gesproken, konden ook deze keer de onderhandelingen het daglicht niet verdragen, zodat alles bedisseld diende de worden in het holst van de nacht, ja zelfs tegen de dageraad aan? Of met andere woorden: het moment waarop vampieren terug in hun kist kruipen? Heeft het er misschien iets mee te maken dat het volledig indruist tegen de wil van het betalende deel van de bevolking? Voor de politieke «leiders» is dat laatste natuurlijk geen bezwaar, om niet te zeggen een extra dikke kers op de romige taart. Onze «opiniemakers» in onze «kwaliteitsmedia» –voor zover zij natuurlijk werkelijk veel invloed zouden hebben op de Vlaamse bevolking– liggen er alvast ook niet wakker van, en verheugen zich zoals Bart Sturtewagen in de De Standaard zelfs over het bereikte akkoord. Als er al een minpuntje aan het akkoord zit, dan wel dat het er al veel eerder had moeten komen – lees: dat Duitsland al een paar maanden geleden had moeten plooien. Ook dat klinkt allemaal bekend. Maar hoe dicht kan je redactielokaal eigenlijk bij de Wetstraat 16 (en de Brussels-Belgische salons) gelegen zijn om een passage als de volgende uit je toetsenbord te toveren, zonder daar meteen ook de sleutelwoorden «PS» en «index» bij te tikken?

Blijkbaar kan dit Europa nog steeds geen beslissingen nemen op het moment dat zonneklaar is geworden dat ze nodig zijn. Dat kan alleen met het mes op de keel.

Ik laat het dan ook aan de lezer over te antwoorden op Bart Sturtewagens vraag of we nu blij of boos moeten zijn…

Herman van Rompuy, de perfecte Europese President

Volgens de bookmakers en de kranten is Eerste Minister Herman van Rompuy op dit ogenblik de grootste kanshebber om Europees President –eigenlijk «Voorzitter van de Europese Raad»– te worden. En inderdaad, wie zou er eigenlijk beter passen als voorzitter van een orgaan dat desnoods landen dwingt een tweede maal een referendum te organiseren als de bevolking de eerste keer verkeerd stemt, dan onze eigen Eerste Minister die ooit als Kamervoorzitter nog 's nachts de sloten van de plenaire zittingszaal liet vervangen om een zitting tegen te houden? Dat Herman van Rompuy uit zeldzaam hout gesneden is, is wel het minste dat gezegd kan worden.

Dat de Europese Unie niet bepaald uitblinkt door haar democratisch gehalte hoeven we de lezer niet uit te leggen. Recent was er het tweede referendum in Ierland over het Verdrag van Lissabon, omdat de Ierse bevolking de eerste keer zo vermetel was geweest Neen te stemmen. Ook aan de weinig democratische manier waarop het Europese establishment Turkije in de Europese Unie tracht te loodsen hoeven we de lezer niet te herinneren: eerst ging het alleen maar onderhandelingen over een mogelijke toetreding, en was het dus te vroeg om bezwaren te maken, daarna kwamen bezwaren te laat omdat er al zo lang met Turkije onderhandeld werd. Het spreekt dan ook voor zich dat als de Europese Unie een president wil aanstellen, die president niet rechtstreeks door de Europese bevolking verkozen zal worden of via een open proces, maar in achterkamertjes bedisseld moet worden zodat ook achterbakse figuren kans maken benoemd te worden. En achterbakse figuren misschien zelfs een streepje voor hebben.

De voormalige Britse Eerste Minister Tony Blair was lang de gedoodverfde kandidaat, maar kampte met twee grote nadelen. Het eerste nadeel was natuurlijk dat Groot-Brittannië in de EU nog steeds een buitenbeentje is, en bijvoorbeeld bedankt voor de Euro. Het tweede nadeel was de oorlog in Irak, dat vooral bij het oud-Europese gedeelte van de EU moeilijk lag. Stel je voor, een Eerste Minister die zijn troepen leende om in een ver land samen met de VS actief een bloedig dictator ten val te brengen. Dat is inderdaad onaanvaardbaar! Een andere affaire, namelijk dat hij bij de laatste verkiezingen de Britse bevolking expliciet een referendum over het Verdrag van Lissabon had beloofd, maar naliet die belofte ook in te lossen, speelde duidelijk níet in zijn nadeel. Het zal de lezer waarschijnlijk niet verbazen dat zulk gedrag hem absoluut niet euvel geduid werd in Brussel.

De Brit Tony Blair zal echter geen andere keus hebben dan in de Belg Herman van Rompuy zijn meerdere te erkennen. Enkele van de recentste exploten van onze Eerste Minister tonen duidelijk aan dat hij veel beter zou passen in de functie van Voorzitter van de Europese Raad. Zo slaagde hij er als Kamervoorzitter in 's nachts de sloten van de plenaire zittingszaal te vervangen, om zo een vergadering over Brussel-Halle-Vilvoorde te kunnen saboteren. Een andere keer weigerde hij gewoonweg een week lang op zijn kantoor te verschijnen, om te vermijden er een brief te moeten openen. Algemeen wordt trouwens aangenomen dat hij er eigenhandig voor gezorgd heeft dat zijn partij, de CD&V, haar eis over de staatshervorming en de splitsing van de Brussel-Halle-Vilvoorde als een conditio sine qua non voor regeringsdeelname inslikte op het moment dat de Franstaligen ermee dreigden overstag te gaan. Men kan zich moeilijk voorstellen hoe het verkiezingsprogramma van de CD&V uit 2007 nóg flagranter aangefloten kon worden, of het zou moeten gaan over een volledige aanhechting van Halle-Vilvoorde bij het Waals Gewest.

Zorgde hij ervoor dat de CD&V toch maar in een federale regering stapte, volledig in strijd met haar eigen verkiezingsprogramma, is het duidelijk dat hij er sinds de opvolging van Yves Leterme eigenlijk de grootste hinder is om Brussel-Halle-Vilvoorde te splitsen en de Franstaligen tot een staatshervorming te dwingen. Inderdaad, het splitsingsvoorstel, ingediend en gestemd door zijn eigen partij, zit volledig geblokkeerd door opeenvolgende belangenconflicten die hij zelf bij de respectievelijke regionale parlementen gaat afsmeken. De staatshervorming stopte hij niet in de koelkast, maar in de diepvriezer, met het slot vervangen en de sleutel al lang weggesmeten. In alle andere dossiers, de zogenaamde «werven» asiel en migratie, energie en de overheidsfinanciën, gaf hij de Franstaligen volledig hun zin. Het hoeft dan ook niet te verbazen dat zij dezer dagen met een bang hartje een beslissing over dat Europees presidentschap afwachten. Hoofdredactrice Béatrice Delvaux van de krant Le Soir meende zelfs al voor alle zekerheid op voorhand al een veto te moeten stellen tegen Yves Leterme als opvolger.

Misschien nog het meest hallucinante feit is dat hij vandaag een regering leidt die aan Vlaamse zijde niet eens over een meerderheid beschikt, terwijl aan Franstalige zijde alleen Ecolo ontbreekt. Vóór de verkiezingen liet hij in een interview met De Morgen nog noteren dat zo'n constructie «staatsgevaarlijk» zou zijn: Vandaag lijkt het echter de enige garantie om België niet finaal in mekaar te doen stuiken. En dat laatste is natuurlijk het enige waar het in zijn federale regering werkelijk over gaat: België nog zo lang mogelijk draaiende te houden, desnoods tegen zijn eigen partij, bevolking en kiezers in. Het hogere belang, weet u wel. Het is daarmee duidelijk dat als de EU iemand nodig heeft die zonder scrupules desnoods ook zijn land bij de bok zal willen zetten voor een hoger, Europees belang, Herman van Rompuy daar de geknipte figuur voor zal zijn.

Arrest-Metock: Ieren hadden gelijk

Twee maanden geleden hielden de Ieren hun referendum, met de gekende uitslag. Eén van de elementen in de aanloop naar dat referendum was de bezorgdheid over de Ierse abortuswetgeving. Niet alleen zijn de Ieren zo achterlijk er een abortuswetgeving op na te houden die in de ogen van menig progressieve journalist niet paars genoeg is, bovendien denken die eilandbewoners dan nog dat het Verdrag van Lissabon die wetgeving zou kunnen liberaliseren en stemden ze daarom massaal No, zelfs na uitdrukkelijke beloftes door politici dat er absoluut geen reden was om bang te zijn. Op 26 juli gaf het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen (HvJ EG) de Ieren echter gelijk: nationale wetgeving is ondergeschikt aan eender wat men op Europees niveau ook zou mogen verzinnen, en de Deense Eerste Minister Anders Fogh Rasmussen zat meteen opgezadeld met een levensgroot binnenlands probleem. De Deense immigratiewetgeving mag immers na het arrest-Metock op straat gezet worden bij het groot vuil.

Ik citeer letterlijk uit de persmededeling van het Hof van Justitie over het arrest-Metock:

A non-community spouse of a citizen of the Union can move and reside with that citizen in the Union without having previously been lawfully resident in a member state. The right of a national of a non-member country who is a family member of a Union citizen to accompany or join that citizen cannot be made conditional on prior lawful residence in another Member State.

Het arrest kwam er na een rechtzaak aangespannen door vier mannen die in Ierland asiel hadden aangevraagd. Hun asielaanvraag werd door Ierland afgewezen, maar ondertussen hadden ze zich wel al gehuwd met niet-Ierse EU-burgers, en beriepen zich op de EU-wetgeving om toch in Ierland te mogen verblijven. De Ierse staat was van oordeel dat dat niet kon omdat zij voor hun verblijf in Ierland niet eerst in een ander EU-land hadden verbleven, maar het Europese Hof van Justitie wees die voorwaarde dus van de hand.

Onmiddellijk na de uitspraak dienden zich in Kopenhagen al «spontaan» enkele koppels aan op het stadhuis om een verblijfsvergunning te eisen voor hun respectievelijke niet-EU wederhelften. Zoals de lezer waarschijnlijk wel weet heeft Denemarken sedert 2002 de mogelijkheden tot immigratie sterk beperkt, maar het arrest-Metock dreigt de volledige Deense immigratiewetgeving nu onderuit te halen. Het arrest komt dan nog bovenop een klein schandaal dat de laatste maand aan de oppervlakte is gekomen, omdat kandidaat-immigranten niet altijd even volledig geïnformeerd werden over álle mogelijkheden die zij bezitten om Denemarken binnen te raken en er aan een verblijfsvergunning te raken.

Maar laat ik even teruggaan naar de achtergrond van de huidige –of moet ik nu schrijven vorige?– Deense immigratiewetgeving. Zoals zo ongeveer elk West-Europees land bezit ook Denemarken een belangrijke groep migranten die cultureel en religieus niet helemaal naadloos aansluit bij de oorspronkelijke bevolking. Gedwongen huwelijken met neven of nichten uit het thuisland op vaak heel jonge leeftijd die vervolgens jarenlang aangewezen waren op sociale uitkeringen waren schering en inslag, en vandaar ook de concrete voorwaarden die de Deense regering de laatste jaren ingevoerd heeft om zulke wantoestanden aan te kunnen pakken. Van die voorwaarden blijft na dit arrest waarschijnlijk niets meer over. En ook de Indvandringsprøve die op stapel stond, een beetje te vergelijken met de Duitse Einbürgerungstest maar dan voor immigranten, komt nu op losse schroeven te staan.

Voor alle duidelijkheid, de Deense publieke radio-omroep DR vatte de toestand als volgt samen:

1. Tot nog toe moesten echtgenoten of kinderen die gebruik wilden maken van de wet op familiehereniging eerst een vaste verblijfsvergunning gehad hebben in een ander EU-land. Deze voorwaarde valt nu weg door het arrest-Metock.
2. Een Deen die vanuit het buitenland terugkeert naar Denemarken samen met zijn echtgenoot of echtgenote van buiten de EU moest tot voor kort werk gehad hebben of als zelfstandige aan de slag geweest zijn tijdens dat verblijf in het buitenland. Die voorwaarde is teruggeschroefd tot slechts enkele weken.
3. Bij zijn terugkeer naar Denemarken diende de Deen in zijn eigen onderhoud te kunnen voorzien. Die voorwaarde viel in december van verleden jaar reeds weg door het arrest-Eind, afgeleverd door hetzelfde Hof van Justitite van de Europese Gemeenschappen.
4. Bovendien laat de EU nu ook familiehereniging toe zonder rekening te hoeven houden met de Deense regels zoals de leeftijdsgrens van 24 jaar, het bewijzen van een sterkere binding van het koppel met Denemarken dan met thuisland van de echtgenoot of echtgenote, voldoende woonst en inkomsten, financiële garanties en de neef-nicht-regel.

In de praktijk betekent dit nu dat iedere Deense immigrant zich kan beroepen zijn Europese rechten om de Deense immigratiewetgeving te omzeilen. Het volstaat immers de wittebroodsweken door te brengen aan de andere kant van de Øresund in het Zweedse Malmö met één of ander eenvoudig baantje –achter de kassa staan of taxichauffeur spelen volstaat al ruimschoots– en klaar is kees.

Hoeft het gezegd dat het arrest-Metock ter rechterzijde van het Deense politieke spectrum enige commotie deed ontstaan? Pia Kjærsgaard van de Deense Volkspartij (Dansk Folkeparti, DF) vond alvast dat de regering het arrest gewoon naast zich neer moest leggen. De conservatieve Eerste Minister Anders Fogh Rasmussen van de Liberale Partij (Venstre) vond dan weer dat de Deense Volkspartij beter wat zou afkoelen van de zomerwarmte. Volgens hem zou het onverantwoordelijk zijn om het oordeel van de rechters van het Hof zomaar te trotseren en op termijn kunnen leiden tot chaotische toestanden in de EU. Een opiniepeiling uitgevoerd voor de krant Jyllands-Posten toont echter aan dat de bevolking hem daar niet in schijnt te volgen: 57% meent dat de Deense immigratiewetgeving behouden moet blijven, terwijl slechts 33% de Deense wetgeving wil afstemmen op de Europese. Die resultaten staan echter in scherp contrast met een andere peiling, uitgevoerd door de krant Børsen , die aantoont dat er nog steeds een meerderheid bestaat voor de afschaffing van de vier zogenaamde EU-uitzonderingen op het Verdrag van Maastricht. Anders Fogh Rasmussen wil echter de diplomatische weg bewandelen, en samen met negen andere EU-lidstaten, waaronder Ierland, Finland en Groot-Brittannië, wil hij de andere Europese Eerste Ministers ervan overtuigen de regels voor het vrije verkeer van werknemers beter te preciseren.

De kern van het probleem is immers dat die regels niet voldoende gepreciseerd werden, en de rechters van het Europese Hof van Justitie dus de mogelijkheid hadden die regels zo ruim mogelijk te interpreteren. Dat betekent meteen ook dat wanneer onder meer Deense politici hun kiezers beloofden dat Denemarken haar soevereiniteit niet opgaf door lid te worden van de Europese Unie en vervolgens de implementatie van een hele reeks verdragen en andere «niet-grondwetten» door te voeren, zij die beloftes waarschijnlijk wel degelijk ter goeder trouw deden. En om dan even terug te koppelen naar het Ierse referendum: wanneer vandaag de Deense immigratiewetgeving op zulke wijze volledig onderuit gehaald kan worden, wie zegt dan dat het morgen niet de beurt zou kunnen zijn aan de Ierse of Poolse abortuswetgeving?

In dat verband is de bocht van 180 graden die Maria Wetterstrand van de Zweedse Milieupartij (Miljöpartiet de Gröna) eerder dit jaar uitvoerde veelzeggend. De officiële partijlijn is nog altijd dat de Milieupartij wil dat Zweden zich volledig uit de Europese Unie terugtrekt, maar Maria Wetterstrand is persoonlijk tot de conclusie gekomen dat het Zweedse EU-lidmaatschap al bij al zo slecht nog niet is. Reden? De manier waarop er binnen de EU aan milieuvraagstukken gewerkt wordt en dat de Unie niet te beroerd is om daarbij álle middelen waarover ze beschikt aan te wenden. In Denemarken hoeven ze daar waarschijnlijk nu geen tekening meer bij.

Voor wie daar toch nog een tekening bij hoeft: de Europese Commissie was alvast behoorlijk enthousiast over het arrest-Metock. Waarom de Ieren zo massaal No stemden is hen echter nog steeds een volkomen mysterie.