«Wie gelooft die mensen nog?» Deze vraag is vandaag actueler dan ooit, maar dit verschil dat ze nu van toepassing is op de CD&V. In de Vlaamse media laat een Servais Verherstraeten eerst nog uitschijnen dat hij zo snel mogelijk een stemming in de Kamer over de splitsing van Brussel-Halle-Vilvoorde voorstaat, een dag later gaat Yves Leterme met de Franstaligen «overleg plegen» over de zaak, en nog een dag later laat Hugo Vandenberghe in het RTBf-programma Mise au Point uitschijnen dat de partij een nieuw belangenconflict wenst.Het kan natuurlijk één groot misverstand zijn dat Hugo Vandenberghe deze middag een nieuw Franstalig belangenconflict vroeg om een stemming in de Kamer opnieuw enkele maanden te kunnen uitstellen, maar dat is dan wel een misverstand waar heel de Franstalige politieke kaste, journalisten inbegrepen, is ingetrapt. De krant Le Soir schrijft bijvoorbeeld dat «il n'a pas demandé expressis verbis le vote d'une nouvelle motion en conflit d'intérêts mais il a rappelé très clairement que l'accord politique au sein du groupe Octopus avait été conclu dans le cadre d'un scénario qui voulait que les partis francophones enclenchent la cascade de conflit d'intérêts à leur disposition.» Blijkbaar ging de CD&V ervan uit dat ze een afspraak met de Franstalige partijen hadden om de belangenconflicten aan mekaar te blijven rijgen. Interessante vraag: was de N-VA van die afspraak op de hoogte? Hoe dit rijmt met de beruchte «vijf minuten politiek moed» en «onverwijld» zijn twee andere vragen, om nog niet te vragen naar de mening van zo'n 800.000 Vlaamse kiezers over deze gang van zaken…
Nog iemand die lelijk in het misverstand van Hugo Vandenberghe getrapt is, is Isabelle Durant van Ecolo. Zij begrijpt niet waarom de Franstaligen al een nieuwe belangenconflict zouden moeten inroepen, aangezien ze toch een afspraak met de Vlamingen hebben dat er niets gebeurt vóór 15 juli. Zij drukt het daarbij plastisch uit: «Pourquoi ouvrir son parapluie quand il ne pleut pas ?». Ze bevestigt hiermee in ieder geval mijn analyse van gisteren dat de Franstaligen er op dit ogenblik geen enkel belang meer bij hebben een nieuw belangenconflict in te roepen om het hachje van Yves Leterme, zijn CD&V en zijn federale regering te redden. Meer zelfs, elk belangenconflict dat ze nu kunnen opsparen voor later zou wel eens goud waard kunnen zijn, en kan een splitsing misschien zelfs over de volgende federale verkiezingen tillen. (Of die dan ongrondwettelijk zouden zijn of niet is daarbij hun probleem niet, wel dat van de Vlaamse partijen.)
Tot slot vermelden we nog iemand die een rake analyse maakte in Mise au Point, Bruno Tobback, die vaststelde dat de Franstalige partijen er meesterlijk in geslaagd waren de CD&V in een moeilijke hoek te drijven, zeker wat hun relatie met kartelpartner N-VA betreft. Als de Franstalige partijen slim zijn en willen, kunnen ze die spanning zelfs nog verder opdrijven door alsnog een motie voor een belangenconflict in te dienen, maar dan in het Brussels Hoofdstedelijk Parlement, met net genoeg onthoudingen zodat CD&V de beslissende stem zou moeten leveren.
Wat de jongste dagen geleerd hebben is dat er een hemelsbreed verschil bestaat tussen de strategische en tactische capaciteiten van de Franstalige en de Vlaamse partijen. Aan Franstalige zijde is men ertoe in staat om over de grenzen van drie verschillend samengestelde regeringen en opposities heen een lange-termijnstrategie uit te werken en in de praktijk om te zetten, om de gemeenschappelijke Franstalige belangen te verdedigen. Aan Vlaamse zijde geldt echter een «ieder voor zich»-mentaliteit waarbij men bereid is desnoods zelfs moeder en kinderen tegelijkertijd te verkopen voor een bord linzensoep om de dag van morgen te kunnen halen. Kan men bij het aanschouwen van dit alles de Franstaligen dan ongelijk geven wanneer zij spotten met dit Vlaamse zootje ongeregeld en er gebruik van maken om hun belangen maximaal te beschermen?
Na de beslissing van de voorzitters van de Franstalige partijen om geen nieuw belangenconflict meer in te roepen, lijkt het dossier Brussel-Halle-Vilvoorde in een stroomversnelling beland te zijn. Maar wie heeft er het grootste belang bij een uitstel van de stemming in de Kamer?Maandenlang was men er aan «Vlaamse» zijde eigenlijk redelijk gerust in: de Franstaligen zouden een splitsing van Brussel-Halle-Vilvoorde zo lang mogelijk tegenhouden door een nieuw belangenconflict in te roepen telkens wanneer de termijn van het vorige zou aflopen. Op die manier zou een stemming in de Kamer met meer dan een jaar uitgesteld kunnen worden, voldoende tijd om tot een onderhandelde oplossing te komen. Aan die hoop kwam deze week echter abrupt een einde toen de voorzitters van de Franstalige partijen beslisten geen nieuw belangenconflict in te roepen, waardoor het splitsingsvoorstel op 8 mei al in de Kamer zou gestemd kunnen worden. Een ferme streep door de rekening van de «Vlamingen».
Wie zijn de Vlamingen tussen aanhalingstekens die belang hebben bij een zo lang mogelijk uitstel van een stemming in de Kamer over de splitsing van Brussel-Halle-Vilvoorde? In de eerste plaats CD&V en Eerste Minister Yves Leterme, die door deze zet van de Franstaligen gedwongen worden op korte termijn te kiezen tussen het kartel met de N-VA of de federale regering en het Belgische staatsbelang. Dit is een keuze die ze graag zo lang mogelijk uitgesteld hadden, ook al zegt CD&V-fractieleider Servais Verherstraeten dat een uitstel sine die voor hem niet kan. Ook bij de Open Vld zijn ze niet happig op een stemming, maar hun fractieleider Bart Tommelein verklaarde onmiddellijk dat ze hun wagentje aan dat van de CD&V zouden koppelen. Uit die hoek hoeft de CD&V dus geen hulp te verwachten, integendeel zelfs. En tot slot is er nog het heir «Noord-Belgen», dat in november luid (en met enige voldoening) verkondigde dat door de stemming in de commissie een splitsing van Brussel-Halle-Vilvoorde nu verder weg dan ooit was, en dat vandaag ongelijk krijgt over de hele lijn. Wees er zeker van dat ze de komende dagen klaar zullen staan met hun analyses en commentaren die moeten aantonen waarom de Vlamingen er alle belang bij hebben op 8 mei de splitsing van Brussel-Halle-Vilvoorde niet te stemmen.
Maar welk belang hebben de Franstaligen erbij om zo snel al een stemming over de splitsing uit te lokken? Het valt op dat de Franstalige tactiek van vandaag enkele gelijkenissen vertoond met de tactiek die gevolgd werd vlak voor de beruchte stemming op 7 november. Eerst waren er de vertragingsmanoeuvres, om die op een onverwacht ogenblik plotsklaps stop te zetten en het vertragingsinitiatief aan de Vlamingen, en dan in het bijzonder de CD&V, over te laten. In oktober ontlokte het de beruchte woorden «Miserie, miserie» van Pieter de Crem, die later door Gerolf Annemans zelfs Pieter de Rem zou genoemd worden. De rol die Pieter de Crem toen had, ligt vandaag voor Yves Leterme en in zekere zin ook Kamervoorzitter Herman van Rompuy weggelegd. Die laatste zal overigens de komende dagen een moeilijke keuze moeten maken tussen zijn rancune tegenover Yves Leterme (stemming laten doorgaan) enerzijds en zijn loyaliteit aan België (stemming uit- of afstellen) anderzijds. De vraag blijft echter waarom de Franstaligen precies nu het geweer van schouder veranderen.
Waarschijnlijk zijn de Franstaligen tot het inzicht gekomen dat er geen politieke winst meer te halen valt uit een nieuw belangenconflict, net zoals er in de herfst van verleden jaar op een bepaald ogenblik geen winst meer te halen viel uit een verderzetting van hun gefilibuster. Net zoals toen heeft de CD&V vandaag een veel groter belang bij een uitstel van een stemming over de splitsing dan de Franstaligen, en dan is het voor hen ook veel voordeliger om diezelfde CD&V zélf de kastanjes uit het communautaire vuur te laten halen. Volgend citaat uit het bericht van La Libre Belgique illustreert dit prima, maar over de correctheid ervan durf ik me niet uit te spreken: Ce samedi, Yves Leterme rencontrera les présidents de trois partis francophones de la majorité (MR, PS, cdH) avec pour objectif de faire diminuer le voltage de la ligne à haute tension BHV. Yves Leterme, qui «a pris acte» de la décision des quatre partis francophones (ajoutez Ecolo aux trois précités) de ne pas activer de nouvelle procédure en «conflit d'intérêt», aimerait les faire revenir sur cette décision.
Betekent de «aimerait» alleen maar dat La Libre Belgique meent dat het in het voordeel van Yves Leterme is dat de Franstaligen op hun beslissing terugkomen, of heeft de krant reden om aan te nemen dat Yves Leterme later vandaag de Franstaligen zelf zal proberen te overtuigen om terug te komen op hun beslissing? Als dat geen kwakkel van de krant is, zou een openhartig gesprek tussen N-VA en CD&V op het karteloverleg komende maandag toch wel zeer op zijn plaats zijn.
Enkele ondernemers, onder leiding van Rudy Aernoudt, kanten zich tegen te veel regionalisering en springen in de bres voor België, dat zij «anders» bestuurd zouden willen zien. Hun beginselverklaring ademt echter zoveel koekendozennationalisme en naïef belgicisme uit, dat je begint te vermoeden dat de auteurs zich ferm hebben moeten tegenhouden om niet de helft van de woorden met een hoofdletter te schrijven. Intellectueel stelt het echter niet veel voor, en kan het zeker niet tippen aan wat de denkgroep In de Warande op papier zette, ook al is het net tegen deze groep dat België Anders zich wil afzetten.Het begint al met de eerste zin: «België is een schitterend land met een enorm potentieel». En van dik hout zaag je planken. Zijn Vlaanderen en Wallonië dan twee achterlijke regio's zonder potentieel als ze niet aan mekaar vastgeklonken blijven? Dat is natuurlijk wat je verondersteld wordt te concluderen wanneer je de tekst doorleest, maar echt overtuigend is het allemaal toch niet.
Neem nu het taalbeleid, waar België Anders een kemel van jewelste schiet. België zou een unicum in de wereld zijn omdat het drie officiële talen heeft, naast de naar schatting tweehonderd andere talen die er gesproken worden. Akkoord, landen als Finland (Fins-Zweeds), Canada (Engels-Frans) en Ierland (Engels-Iers) zitten misschien net een categorie lager, maar moeten we echt geloven dat deze lui nog nooit zijn gaan skiën in het officieel viertalige Zwitserland? Of nog nooit gehoord hebben van Zuid-Afrika (elf officiële talen), of India (21 officiële talen, en verder zo'n vierhonderd lokale inheems talen)? Als België al een unicum in de wereld zou zijn, dan alleen maar omdat alleen in België de combinatie Nederlands-Frans-Duits kent, al even uniek als de Belgische vlag dus, maar wie een beetje verder kan kijken dan de schaduw van de eigen driekleurige kerktoren zal opmerken dat België op wereldbasis misschien nog eerder aan de bescheiden kant zit qua officiële meertaligheid. En dat precies de Belgische drietaligheid de oorzaak zou zijn van het economische, wetenschappelijke en culturele succes van België kan dus sterk betwijfeld worden.
Wat dat economische succes betreft, aanhalen dat Wallonië honderd jaar geleden de tweede rijkste regio ter wereld was, is niet bepaald van die aard dat ik onder de indruk raak van het Belgische discours van deze heren. De vraag is immers waarom Wallonië vandaag in een economisch moeras zit, en haar politici nog steeds niet echt de wil schijnen te bezitten om Wallonië uit dat moeras te trekken. Wanneer België Anders vervolgens een contrast wil scheppen met een «soms provincialistische houding», is het duidelijk dat zij hun pijlen onder meer op het Vlaams-nationalisme richten. Hoe die verwerpelijke provincialistische houding gekoppeld kan worden aan de lage werkloosheidsgraad in Vlaanderen is niet meteen duidelijk, en ook de prima PISA-resultaten van het Vlaamse onderwijs scholen contrasteren sterk met de beleden Belgische diversiteit als bron van economische en culturele rijkdom.
België Anders wijst overigens een terugkeer naar het Belgique à papa af, maar de maatregelen die de denkgroep voorstelt baden toch in een sterk Belgique à papa-sfeertje. «Meertaligheid moet de norm worden en volkomen tweetaligheid moet worden nagestreefd en vergemakkelijkt.» Als het dat maar is. Het zou in ieder geval het voordeel hebben dat de faciliteiten afgeschaft zouden kunnen worden, maar iets zegt me dat dat wel niet de bedoeling zal geweest zijn. Integendeel zelfs, de onvermijdelijke federale kieskring duikt immers ook op in hun rijtje maatregelen. En de oproep dat de media meer «nuttige» initiatieven zouden moeten nemen om de taalgroepen dichter bij mekaar te brengen bezorgt me alleen maar koude rillingen. Gewoon de waarheid brengen en de bevolking correct informeren past blijkbaar niet in het Belgische plaatje. Terzijde gezegd, zo gek is die analyse nog niet, maar het zegt veel over de democratische ingesteldheid van dit clubje Belgen.
In een begeleidend interview in De Standaard laat Nicolas Saverys zich trouwens eens goed gaan, maar door de emotionaliteit –op rationaliteit kunnen belgicisten nu eenmaal niet meer spelen– kwam er blijkbaar alleen maar onzin uit zijn mond. Over Brussel-Halle-Vilvoorde: «Het kan toch niet dat wij het goed functioneren van dit land laten afhangen van het al dan niet splitsen van een kiesarrondissement.» Een oproep aan de Franstaligen om hun belangenconflict terug te trekken? De Open Vld zal in ieder geval niet op België Anders moeten rekenen om van een federale kieskring een breekpunt te maken bij de komende (aan de gang zijnde?) onderhandelingen over de staatshervorming. En over het globale perspectief: «Bekijk eens België vanuit een Chinees oogpunt. We zijn een stad, meer niet. Gaan we de haven van Sjanghai ook opsplitsen in gehuchten?» Goed gezien natuurlijk, maar vanuit China bekeken is Luxemburg zelfs nog geen gehucht, maar in het beste geval een steegje aan de rand van het Belgische dorp – annexeren die boel dan maar? Of houdt die man hier een pleidooi om de haven van Antwerpen te fusioneren met die van Rotterdam? Het zou zo gek nog niet zijn, maar een terugkeer naar een verenigd Koninkrijk der Nederlanden, wat zou Nicolas Saverys daarvan gedacht hebben? Jammer dat de journalist hier geen «nuttig initiatief» nam.
Weet je wat ik denk? Dat dit vooral een sollicitatie was voor enkele driekleurige lintjes later dit jaar, een gelegenheid om aan koning Albert II te laten weten dat er in dit land toch nog échte Belgen bestaan die er niet vies van zijn lakei te spelen en graag een paar euro's zouden willen spenderen –voor het goede doel– om zich een echt wapenschild te laten maken. De stijl van hun pamflet is in ieder geval amper te onderscheiden van die van een koninklijke 21 juli-toespraak. Misschien kan sire zelfs hier en daar een zinnetje lenen dit jaar.
Donderdag publiceerden Le Soir en de RTBf de resultaten van een nieuwe opiniepeiling, met voor het eerst sedert de verkiezingen van verleden jaar weer een Vlaams luik. Aan Vlaamse zijde vallen de vooruitgang van Lijst Dedecker en de achteruitgang van het Vlaams Kartel op, aan Franstalige zijde de vooruitgang voor cdH en Ecolo en de achteruitgang van MR en de PS.
Tegenover de federale verkiezingen van juni verleden jaar meet deze peiling aan Vlaamse zijde slechts twee significante verschuivingen: een vooruitgang voor Lijst Dedecker en een achteruitgang voor CD&V/N-VA. Waar het eerste resultaat volledig in overeenstemming is met de twee andere peilers, is de achteruitgang voor het Vlaams Kartel nieuw. Voor het kartel is dit het slechtste resultaat in een peiling sedert bijna twee jaar. Eén mogelijke verklaring is natuurlijk dat dit het eerste effect is van het aantreden van de regering-Leterme I –de laatste peilingen van de twee andere peilers zijn nog van vóór Pasen–, maar deze nieuwe trend zal dan wel bevestigd moeten worden in latere peilingen.
Voor de nummers twee en drie in het Vlaamse partijpolitieke landschap meten Le Soir en de RTBf nagenoeg geen verandering op. Het Vlaams Belang haalt exact dezelfde score als bij de laatste verkiezingen, terwijl de Open Vld een licht verlies lijdt. Daarmee zit deze peiler veel dichter bij de laatste peiling van La Libre Belgique dan die van De Standaard/VRT.
Voor sp.a-SPIRIT tenslotte valt er geen verrassing te noteren in deze peiling: een klein, niet-significant verlies tegenover de desastreuze verkiezingsuitslag van juni 2007. Het is duidelijk dat het linkse kartel nog niet uit haar electorale dal geraakt is.
Voor Lijst Dedecker bevestigt deze peiling wat de twee andere peilers al langer vertellen: de lijst staat op winst, maar raakt voorlopig nog niet over de psychologische grens van tien procent. De partij wordt wel duidelijk een maatje groter dan de concurrent aan de andere zijde van het politieke spectrum, Groen!, dat nog steeds niet helemaal veilig uit de buurt van de kiesdrempel is geraakt.
Aan Franstalige zijde wijken de resultaten van deze peiling weinig af van die van de andere peilers, maar er is wel beweging tegenover de vorige peiling van Le Soir/RTBf. Ecolo gaat krachtig achteruit, maar blijft toch ruim boven haar resultaat van de vorige verkiezingen. De resultaten van de laatste maanden lijken aan te tonen dat de partij over een hoogtepunt is gegaan, en zich nu stabiliseert op een kleine winst tegenover juni 2007. MR doet een pas achteruit, terwijl cdH een pas vooruit neemt. De MR zit duidelijk een dalende trend, terwijl de cdH de laatste maanden de wind in de zeilen heeft. De PS stabiliseert zich op een klein verlies, terwijl het Front National aan een kleine remonte begonnen is, en opnieuw boven de kiesdrempel uitkomt.
Bijlagen: Alle Vlaamse en Franstalige peilingen sedert 2006 (PDF)
Yves Leterme zegt in een interview met Het Belang van Limburg dat hij zich op 15 juli niet wil laten gijzelen door de N-VA, nota bene nog vóór die laatste de kans kreeg zijn nieuwe regering te steunen, en de dag erop vertelt Didier Reynders dat, wat hem betreft, het best wel drie jaar kan duren voor er een akkoord is over een staatshervorming. Je zal deze dagen maar een N-VA-voorzitter zijn die net een bocht van 180 graden achter de rug heeft…Het eerste schot voor de N-VA-boeg kwam op zaterdag, nog voor de N-VA de kans had gekregen de nieuwe regering-Leterme I te steunen. In het interview met Het Belang van Limburg laat Yves Leterme zich ontvallen dat hij zich niet wil laten gijzelen door de N-VA: Wij laten ons niet gijzelen. Ik vind het spijtig dat soms te sterk de nadruk wordt gelegd op symbolen. Ik ga voor rationaliteit. Daarom zeg ik in alle duidelijkheid: als de N-VA in juli om de verkeerde redenen vindt dat de staatshervorming niet genoeg is, dan nemen wij onze verantwoordelijkheid op.
In dit citaat staan toch wel een aantal opmerkelijke zaken. Een verkiezingsprogramma bijvoorbeeld, zou dat ook onder de categorie «symbolen» vallen? En daaraan vasthouden, en woord houden tegenover je kiezers, is dat dan een irrationeel en onverantwoordelijk gedrag? Bij de N-VA was men natuurlijk niet bepaald in een opperbest humeur na lezing van dit interview: dan maakt men een bocht van 180 graden en kondigt men aan de regering-Leterme I toch maar te steunen, en krijgt men vervolgens het etiket van gijzelnemer, fetisjist, irrationele en onverantwoordelijke opgeplakt nog vóór men op het stemknopje heeft kunnen drukken. Van je kartelpartner moet je het hebben…
Wat was trouwens de échte boodschap van Yves Leterme in dat interview? Dat de CD&V er nog niet aan denkt in juli al uit de federale regering te stappen. Het zal wel aan mij liggen, maar telkens een CVP'er, pardon, CD&V'er het heeft over «verantwoordelijkheid opnemen», krijg ik de kriebels. De N-VA was voor de CD&V nuttig om uit de oppositie te geraken, zowel regionaal als federaal, maar dreigt door haar gedrag –irrationeel en onverantwoordelijk dus– een obstakel te worden om aan te macht te blijven. Yves Leterme bereidt vandaag al voor waarom hij in juli de N-VA aan de deur zal zetten, het laatste restje van zijn belofte aan zijn 800.000 kiezers zal laten varen en toch maar in de federale regering zal blijven, staatshervorming of geen staatshervorming. Hij wil tenslotte toch ook Eerste Minister van àlle Belgen zijn. Een beetje onvrede bij de CD&V-basis zal hem trouwens van dat plan niet afhouden – de suggestie alleen al dat de basis iets te zeggen zou hebben bij de CD&V is ronduit hilarisch, of zijn we die fameuze reflectiegroep soms al vergeten?
Maar eens de N-VA het stemknopje ingedrukt en terug losgelaten had, kwam het tweede schot voor de boeg, dit keer vanuit het Zuiden, namelijk van Didier Reynders. Er is volgens hem nu tijd genoeg om over een staatshervorming te praten, en hij ziet geen reden om daar niet de volle drie jaar voor uit te trekken. Daarmee geeft hij zichzelf meteen twee jaar extra de tijd, want nog niet zo lang geleden kon hij nog leven met een staatshervorming die pas in werking zou treden na de regionale verkiezingen van 2009. Maar het belangrijkste is misschien wel dat Didier Reynders blijkbaar het interview van Yves Leterme gelezen en begrepen heeft, en hiermee een signaal uitzendt dat de boodschap aangekomen is: van Didier Reynders hoef je dus niet te verwachten dat hij deze zomer of volgend voorjaar de federale regering al zou opblazen.
En het vijfde wiel aan de wagen, de PS dan? De krant Le Soir merkt aan het einde van haar bericht over de uitspraak van Didier Reynders fijntjes op dat ook Elio di Rupo begin maart al verklaarde zich niet te willen laten vastpinnen op de datum van 15 juli. Bart de Wever kan dus klagen wat hij wil, maar in het openbaar hebben de Franstaligen er nooit enige twijfel over laten bestaan dat zij niet staan te springen om tegen de zomer al een staatshervorming goed te keuren. Dat Didier Reynders drie maanden te kort vindt, zou dus niet als een verrassing mogen komen, en als straks blijkt dat ook drie jaar een beetje te kort was, hoeft dat ook geen verrassing te zijn. Wat de Franstaligen betreft mag de palaver gerust drie eeuwen duren, als er ondertussen maar niets verandert aan de gigantische geldstromen in onder meer de Sociale Zekerheid. Alleen de N-VA schijnt nog in iets anders te willen geloven.
Gisteren legde de regering-Leterme I, oneerbiedig ook wel de regering-Leterme ½ genoemd, de eed af. «Iedereen» schijnt het erover eens te zijn dat deze regering hoogstwaarschijnlijk geen lang leven beschoren zal zijn, behalve Elio di Rupo dan. Wie zal gelijk krijgen?Laat ik maar meteen beginnen met een bekentenis: wat de carrièreplanning van Bart Somers betreft zat ik er dus mijlenver naast, want ik zag hem al zijn kans grijpen om federaal minister te worden. In zijn plaats komt echter, na «Staatssecretaris Q», nu «Minister Q», met in zijn portefeuille, hou je klaar, niet minder dan Economie, Innovatie, Administratieve Vereenvoudiging, ICT en Telecommunicatie. Wat vereenvoudiging betreft is er dus wel degelijk nog een heleboel werk aan de winkel.
Over de carrièreplanning van Guy Verhofstadt ben ik voorlopig nog niet in het ongelijk gesteld, maar ik heb er toch nog steeds mijn twijfels over of Guy Verhofstadt werkelijk niets meer zou ambiëren dan het lijsttrekkerschap van de Open Vld bij de volgende Europese verkiezingen. Die plaats heeft hij immers vandaag al, en daarom een «sabbatjaar» vragen en een boek schrijven om die plaats op te eisen, dat lijkt mij meer dan een beetje overdreven. Was ik Karel de Gucht, zou ik er niet bepaald gerust in zijn. Het zou trouwens niet de eerste keer zijn dat Karel de Gucht zich de Europese commissiekaas vantussen de boterham moet laten pakken omwille van een koehandel die boven zijn hoofd afgesloten werd. Ofwel pikt Guy Verhofstadt gewoon zijn postje in, zeker als die meer dan louter een titel zou blijken te zijn, ofwel krijgt hij een andere Europese functie, waardoor het voor de andere federale regeringspartijen volkomen onaanvaardbaar zou worden dat een tweede Noord-Belgische liberaal een Europese functie zou mogen bekleden.
Burgermanifesten en verkiezingsprogramma's
Maar over naar het eigenlijk onderwerp van dit artikel: Yves Leterme. Verkozen op 10 juni met 800.000 voorkeurstemmen, heeft hij dus twee formatiepogingen en een regering-Verhofstadt III nodig gehad om uiteindelijk te komen tot wat sommigen een regering-Leterme ½ durven noemen omdat deze regering noch een uitgewerkt sociaal-economisch regeerakkoord bezit, noch een stevige staatshervorming, noch een hechte coalitie die er echt tegenaan wil gaan. Zelf benadrukken hij en de CD&V dat zij bij elke stap woord hebben gehouden, maar wie zich nog het verkiezingsprogramma van verleden jaar herinnert (geen prijs voor de splitsing van Brussel-Halle-Vilvoorde en geen regeringsdeelname zonder stevige staatshervorming vooraf), kan niet anders dan vaststellen dat dat bezwaarlijk de waarheid genoemd kan worden. Verleden week stemde de CD&V in de Senaat ermee in naar een onderhandelde oplossing voor Brussel-Halle-Vilvoorde te streven (overigens met de medewerking van kartelpartner N-VA) – lees: men is bereid een prijs te betalen voor de splitsing, want anders is er geen reden om te onderhandelen, en van een stevige staatshervorming is er voorlopig nog geen sprake. Of toch, maar dan wel één die diametraal tegenover de verkiezingsbeloftes dreigt te zullen staan, met een federale kieskring, samenvallende kieskringen, en wie weet, misschien zelfs een paritaire senaat?
Yves Leterme is daarmee goed op weg het spoor van zijn tegenhanger Guy Verhofstadt te volgen. In de jaren negentig schreef die laatste nog Burgermanifesten die dropen van het Vlaamse zelfstandigheidsstreven, het referendum wilden invoeren en de Senaat afschaffen. Van referenda is allang geen sprake meer, zeker niet als die over Europese grondwetten en dies meer zouden kunnen gaan, de Senaat wou Guy Verhofstadt omvormen tot een paritaire ontmoetingsplaats tussen de gemeenschappen, en het Vlaamse zelfstandigheidsstreven werd ingeruild voor een pleidooi voor een federale kieskring. Waarschijnlijk bakt men het in Vlaanderen alleen nog bij Groen! nog Belgischer, groupuscules als de BUB en de BSP niet te na gesproken.
Laten we immers niet vergeten dat Yves Leterme in de Franstalige media geen problemen maakt van een uitbreiding van het Brusselse Gewest, een standpunt van hem dat in de Vlaamse media angstvallig stilgehouden wordt. Cui interest? De Belgische partij uiteraard, die hierin één van de vele tekenen ziet dat met Yves Leterme nog wel te leven zal vallen. En daarom past het niet dat het Vlaamse publiek vandaag al te weten zou komen welke toegevingen Yves Leterme morgen misschien wel bereid zal zijn te doen, om de gemoederen niet op te jagen. En dat geldt zeker voor de achterban van de N-VA, die ondanks alles best zolang mogelijk aan boord van het kartel gehouden moet worden omwille van de stabiliteit en niet in het minst de schijn van een meerderheid ook in de Vlaamse taalgroep. De manier waarop er door Bart de Wever nieuwe feiten werden gevonden –dat Pasen dit jaar op een zondag valt was er ongetwijfeld ook één van– om een onthouding om te buigen in een goedkeuring van de regering-Leterme ½ sprak boekdelen.
Pappen en nathouden
Het is een vaststelling waar zelfs de grootste fan van België niet meer rond kan: het Belgische federale niveau functioneert vandaag niet meer. Na meer dan negen maanden onderhandelen is er nog steeds geen regeerakkoord mogelijk, terwijl het geen twijfel leidt dat met eenzelfde verkiezingsuitslag zowel aan Vlaamse als aan Franstalige zijde er geen noemenswaardige problemen zouden geweest zijn om twee nieuwe regionale regeringen te vormen. Dat bovendien de burger amper merkt dat er negen maanden lang geen federale regering is geweest, is niet van die aard om het humeur van de Belgische partij te verbeteren; zelfs een CERD-rapport kan daar niet aan verhelpen. Het enige wat vandaag nog schijnt te werken, is de strategie van het pappen en nathouden: de boel van maand tot maand, kwartaal tot kwartaal en jaar tot jaar aan de gang houden, en hopen dat het tij ooit weer keert.
Het valt immers op hoe België vandaag op een bedrijf lijkt dat op de rand van het failliet balanceert. Veel kansen op overleven wil niemand het nog geven, maar van kwartaal tot kwartaal wordt er telkens weer een nieuwe smoes gevonden om de boeken voorlopig toch nog maar niet dicht te moeten doen. Aan het einde van het 2007Q4 was het de koopkracht en de kerstperiode, aan het einde van 2008Q1 het vertrek van Guy Verhofstadt en Pasen, en aan het einde van 2008Q2 zal men wel weer een andere smoes uitvinden. De zomervakantie of de nationale feestdag, want wie wil er nu vlak voor 21 juli en in volle zomer een communautaire verkiezingsslag in gang trekken? En tegen dan kan men, als het even meezit, misschien wel een economische recessie inroepen om aan geen staatshervorming te moeten beginnen, hoewel een pientere toeschouwer misschien wel zou durven opmerken dat een economische achteruitgang net bij uitstek een argument voor een staatshervorming is. Wat het dan aan het einde van 2008Q3 zal worden, zien we dan wel.
Derde vis of vette fase?
Ondertussen lijkt de vette vis van de N-VA meer en meer op de derde fase van weleer. Eerst was er een regering die geen regering was, vandaag een regering met een regeerakkoord dat geen regeerakkoord is, en morgen een staatshervorming die geen staatshervorming is, waarbij de grootste bijdrage van de N-VA er wel lijkt uit te bestaan alweer een nieuwe reden te vinden waarom ze ook deze keer –met één onthouding dankzij het ondertussen al beruchte strootje en verder ongetwijfeld ook met de dood in het hart– het uitstel waarvan ze weet dat het uiteindelijk een afstel zal worden toch maar goedkeurt. Omdat ze de CD&V op een cruciaal moment toch niet kan verzwakken. Omdat ze toch niet zoals het Vlaams Belang zomaar aan de kant kan gaan staan. De Volksunie werd het uiteindelijk toch te veel, moest zich uit de federale regering terugtrekken en leed vervolgens een zware electorale nederlaag die ze nooit te boven zou komen. Zal de N-VA haar vette vis beter kunnen verwerken?
2008, 2009, of toch maar 2011?
Het zou dus niet de eerste keer zijn dat België een Vlaams-nationalistische partij fijnmaalt, eerst in de raderen van de macht, daarna in de erosie van de marginale oppositie met als ultieme pletwals een kiesdrempel. Maar wat er uiteindelijk met de N-VA zal gebeuren is zo belangrijk niet, wel waar Leterme ½ of I aan het einde van de rit zal uitkomen. En dat zou wel eens heel ver kunnen zijn: 2011 bijvoorbeeld. Karel de Gucht merkte het gisteren nog op: «Ik heb Leterme verschillende keren horen zeggen dat hij nooit in een regering zou stappen zonder communautair akkoord. Als hij vandaag zegt dat hij eruit stapt zonder zo'n akkoord, ben ik niet onder de indruk.» Niemand zal zin hebben in nieuwe verkiezingen deze herfst, wanneer er in het voorjaar van volgend jaar regionale en Europese verkiezingen gehouden zullen worden. En wie zal er in 2009 ook federaal naar de kiezer willen trekken, met het risico na de verkiezingen niet alleen regionaal maar ook federaal uit de boot te vallen? De Open Vld misschien? Of de CD&V? Om over PS en MR nog maar te zwijgen?
Ik zie daarom niet in waarom de vijf regeringspartijen er vóór 2011 al de brui aan zouden willen geven, wanneer ze vrijwel allemaal alleen maar met lege handen naar de kiezer kunnen trekken. Reken er trouwens maar op dat ook de Belgische partij zo'n vervroegde federale verkiezingen zal proberen te voorkomen, onder meer met het oog op het Belgische EU-voorzitterschap in de tweede helft van 2010. Dat voorzitterschap vergt voorbereiding, en een nieuwe lange regeringsvorming, deze keer dan nog verweven met enkele regionale regeringsvormingen die de zaken alleen maar ingewikkelder kunnen maken, zal men kunnen missen als kiespijn. Om over het prestige nog maar te zwijgen: zal Yves Leterme de glans die zo'n EU-voorzitterschap met zich mee zal brengen willen opgeven voor enkele verkiezingsbeloftes uit 2007? Wanneer men in 2007 geen regering durft te vormen uit angst voor 2009, waarom zou men dan in 2008 en 2009 geen regering kunnen bijeenhouden in de hoop op Europese glitter en glans in 2010? Er zijn er die al voor veel minder hun ziel verkocht hebben, en wie weet, tegen 2011 pleit misschien ook een Yves Leterme wel voor een federale kieskring!
Verleden week brak er een kleine rel uit over een rapport van de CERD (Comité tegen Rassendiscriminatie van de Verenigde Naties) waarin de Vlaamse Wooncode onder vuur genomen werd. De rol die de Liga voor Mensenrechten daarbij gespeeld heeft is op z'n minst merkwaardig te noemen.Laten we het maar zeggen zoals het is: de Liga voor Mensenrechten heeft op een achterbakse manier verklikkertje gespeeld via de Franstalige tegenhanger La Ligue des droits de l'Homme. Het eigenlijke bezwaar van de Liga voor Mensenrechten tegen de Wooncode heeft betrekking op asielzoekers en immigranten, maar de vereniging maakt zonder scrupules gebruik van de communautaire kant van de zaak om uit rancune de Vlaamse Regering onnodig in een slecht daglicht te stellen. Was de Liga voor Mensenrechten echt bekommerd geweest om de communautaire aspecten in België en de gevolgen daarvan voor de mensenrechten, dan had zij immers even goed het gebrek aan tweetaligheid in de Brusselse OCMW-ziekenhuizen kunnen aankaarten, of de problematiek rond de MUG-dienst in Halle-Vilvoorde, maar daar pleegde de Liga schuldig verzuim. Een Franstalige inwijkeling die geen door Vlaanderen betaald dak boven het hoofd krijgt omdat hij het beneden zijn waardigheid vindt Nederlands te moeten leren is voor de Liga blijkbaar een veel ergere zaak dan een Vlaams lijk in Halle omdat een Franstalige dokter of verpleger nu eenmaal geen Nederlands wou leren.
Want laten we de zaken even omkeren. Kan iemand het zich voorstellen dat een Vlaming die geen gebenedijd woord Frans zou spreken aan de andere zijde van de taalgrens een sociale woning zou kunnen bekomen? En a fortiori als die dan nog uitdrukkelijk zou weigeren Frans te leren? Het Waalse Gewest heeft daar zelfs geen Waalse wooncode voor nodig: dat zaakje regelt zichzelf wel, en geen haan die daar naar kraait.
Maar stel dat La Ligue des droits de l'Homme in een onbewaakt ogenblik ook die bedenking zou maken, kan iemand zich dan voorstellen dat die Ligue het in haar hoofd zou halen daarover een rapport af te scheiden? En die dan vervolgens door zou spelen naar haar Vlaamse tegenhanger in verband met een bezoekje van de CERD? Men moet al van een goed jaar zijn om zoiets te willen geloven. Voor Franstaligen is het voor anderstaligen immers niet meer dan een mensenrecht verplicht te worden Frans te leren, liefst nog op eigen kosten ook, terwijl het voor Franstaligen uiteraard het hoogste mensenrecht is zich te kunnen onttrekken aan elke verplichting om een andere taal te leren, ook al vestigt men zich pardoes in het midden van de Mongoolse steppe. Het is al bijna een krenking van de mensenrechten van de Belgische Franstaligen dat zij het land moeten delen met een volkje dat te lomp en te boers is om te snappen dat verfransing voor hen alleen maar een zegening zou zijn – dat dat niet opdook in het CERD-rapport is bijna een wonder te noemen, maar misschien heeft La Ligue des droits de l'Homme dat wel achtergehouden voor een volgend rapport.
Laten we trouwens de situatie eens overplaatsen naar een ander land. Ik neem aan dat Duitsers die zich in Spanje vestigen ook Spaans moeten leren als ze daar aan een sociale woning willen geraken, maar zou de Duitse tegenhanger van de Liga voor Mensenrechten het ooit in haar hoofd halen daarover haar beklag te doen bij de CERD? De Duitse liga zou waarschijnlijk nog niet eens snappen wat het probleem zou zijn. En dat ze bij de CERD niet eens de bedenking gemaakt hebben waarom het Vlaams Gewest überhaupt zo'n bepaling in zijn Wooncode heeft opgenomen, spreekt ook al boekdelen. Enige contextstudie was duidelijk niet nodig. En opnieuw: in je eigen geboortedorp verfranst worden is naar CERD-normen misschien wel niet meer dan een mensenrecht, en dus geen probleem.
Er staat in het CERD-rapport trouwens nog één en ander dat de moeite waard is (nou ja). Zo wordt België ook op de vingers getikt en streng aangemaand om zo snel mogelijk wetten aan te nemen om racistische partijen en organisaties, en dan in het bijzonder het Vlaams Belang, te verbieden. Wie had gedacht dat de CERD misschien een beetje kritisch zou zijn over het schijnproces dat tegen het Vlaams Blok werd gevoerd komt zwaar bedrogen uit, maar anderzijds hoeft dat eigenlijk niet te verwonderen als de CERD (al dan niet via-via) de mosterd haalt bij organizaties als, inderdaad, de Liga voor Mensenrechten, één van de burgerlijke partijen in dat schijnproces.
En ook het Minderhedenverdrag komt aan bod in het rapport, uiteraard, met de wens dat België dit verdrag zou snel mogelijk zou ratificeren. Tot slot vindt de CERD dat er in België te weinig anti-racismeprocessen gevoerd worden, en stelt daarom onder meer voor dat er meer informatiecampagnes gevoerd zouden worden rond de wetgeving hierover. Blijkbaar heeft de CERD weet van meer racisme dan nu al door het gerecht behandeld wordt, want iets anders durf ik daar echt niet achter zoeken.
Het is niet moeilijk te concluderen dat de Franstaligen met dit CERD-rapport alweer een slag thuis halen op de internationale scène, maar anderzijds moet het toch ook toegelaten zijn enkele kritische vragen te stellen rond de werkethiek van de CERD-inspecteurs. Men zou toch mogen verwachten dat zulke inspecteurs, die zichzelf ongetwijfeld heel gewichtig zullen voelen –en waarschijnlijk ook niet slecht betaald worden–, zich een beetje willen inzetten in de lokale context. Zeker als men hun arrogante toontje leest waarmee zij aanbevelingen en wensen aanbrengen. Wanneer men er dan bijvoorbeeld in slaagt één enkele concrete paragraaf te lichten uit de wooncode van één van de gewesten, kan het toch niet anders dan merkwaardig genoemd worden dat de opmerking daarrond zo duidelijk blijk geeft van een gebrek aan zelfs nog maar een begin van een studie van de context waarin die wooncode is opgesteld. Of hoe de CERD-inspecteurs zich toch wel heel gemakkelijk laten ontmaskeren als ordinaire afschrijvers van andermans teksten. Nog goed dat hun rapport geen schools huiswerk was, of er zou wat gezwaaid hebben…
De laatste peiling van De Standaard/VRT was nog niet goed verteerd, of daar volgden al de resultaten van een nieuwe peiling van La Libre Belgique. Aan Vlaamse zijde valt vooral het verschil in resultaat voor het Vlaams Belang op: bij De Standaard/VRT staat de partij op zwaar verlies, terwijl La Libre Belgique amper een verschil tegenover de laatste verkiezingen optekent.
Voor CD&V/N-VA en Open Vld zijn de verschillen tussen de twee peilingen en de uitslag van de laatste verkiezingen niet significant te noemen, maar voor het Vlaams Belang zijn de verschillen enorm: bij De Standaard/VRT komt de partij nipt op de vierde plaats, terwijl ze bij La Libre Belgique nog nipt de tweede partij blijft, vóór Open Vld. sp.a/SPIRIT doet het in geen van de twee peilingen goed, maar scoort bij La Libre Belgique wel marginaal beter dan bij de laatste verkiezingen. Wat moeten we hiervan denken?
Eén bedenking die we kunnen maken is dat bij de twee laatste verkiezingen de peiling van De Standaard/VRT vlak voor de verkiezingen dichter bij de uiteindelijke uitslag zat dan die van La Libre Belgique. Een andere zaak is dat de verklaring die De Standaard/VRT geeft voor de terugval van het Vlaams Belang geloofwaardig is: er zullen ongetwijfeld een aantal mensen voor het Vlaams Belang gestemd hebben omdat ze verwachtten dat Lijst Dedecker de kiesdrempel niet zou halen, en die zijn vlak na de verkiezingen massaal naar Lijst Dedecker overgelopen. Maar een derde aspect is dat de peiling van La Libre Belgique de resultaten van de vorige peiling in de nieuwe peiling inbrengt, waardoor nieuwe tendensen slechter opgevangen wordt. Om het met een beeld uit te drukken: zij maken hun soep op basis van de overschot van de dag ervoor, en daarom smaakt hun soep van vandaag nog een beetje naar die van gisteren. Om al deze redenen ben ik geneigd De Standaard/VRT het voordeel van de twijfel te geven, of nog: op dit ogenblik staat het Vlaams Belang waarschijnlijk op een licht verlies tegenover de verkiezingen van 10 juni 2007.
Over Lijst Dedecker zijn de twee peilers het blijkbaar wel eens: een lichte winst dit de partij op een veilig niveau boven de kiesdrempel plaatst, maar La Libre Belgique plaatst Groen! nog steeds op een minder comfortabele afstand van die kiesdrempel. Tegenover de laatste verkiezingen gaat de partij zelfs marginaal achteruit, zij het niet zoveel als in de twee vorige peilingen.
De krant peilde ook naar de kiesintenties aan Franstalige zijde, en de resultaten van La Libre Belgique wijken eigenlijk niet noemenswaardig af van die van Vers l'Avenir twee weken geleden: de MR staat op duidelijk verlies, de PS op een licht verlies, cdH en Ecolo gaan licht vooruit, terwijl het Front Nationaal blijft worstelen met de kiesdrempel.
Bijlage: Alle Vlaamse en Franstalige peilingen sedert 2006 (PDF)
De kinderen van immigranten vormen op dit ogenblik het grootste gevaar voor de maatschappij, aldus Torsten Hesselbjerg
, hoofd van de Deense politie, in een interview met de ochtendkrant Jyllands-Posten . Zij begaan de zwaarste vormen van criminaliteit, drugshandel, maar voor hen gaat het ook om eer, prestige en macht.Torsten Hesselbjerg is al sinds 2000 hoofd van de Deense politie, de zogenaamde rigspolitichef. In een interview met de Deense krant Jyllands-Posten zaterdagochtend vertelt hij dat een lijst van 141 namen op dit ogenblik de grootste uitdaging vormt voor de Deense politie, maar dat het de kinderen van migranten zijn die het grootste gevaar vormen voor de orde en rust in de maatschappij.
Deze jongeren staan voor de zwaarste vormen van misdaad. Zij houden zich vooral bezig met de drugshandel, maar bij hen gaat het ook om begrippen als eer, prestige en macht, zegt hij. Op dit ogenblik volgt de Deense politie veertien criminele organisaties met in totaal 141 leden op «niveau 1», wat betekent dat zij de meest invloedrijke en actieve personen zijn in de Deense onderwereld van georganiseerde misdaad. Volgens een politierapport hebben deze misdadigers toegang tot wapens en springstoffen, en zijn zij bereid beiden in te zetten in hun strijd om de controle over de drugsmarkt en om hun interne vorm van eer te bestendigen.
Torsten Hesselbjerg merkt op dat vooral de wijk Nørrebro in Kopenhagen en het gebied ten westen van de Deense hoofdstad (Københavns Vestegn ) op het einde van 2007 en in het begin van 2008 geteisterd werden door gewapende afrekeningen onder migranten, maar dat bij deze afrekeningen geen personen van «niveau 1» betrokken waren. Zowel in Nørrebro als in Københavns Vestegn wonen grote groepen immigranten.
Naast migrantenjongeren zijn ook groeperingen als de Hells Angels en Bandidos actief binnen de georganiseerde misdaad, maar tegelijkertijd wijst hij erop dat zij steeds meer onder druk van migrantenjongeren komen te staan. Onder meer daarom richtten de Hells Angels onlangs een nieuwe groep, A81, op, die vooral bestaat uit jongere leden.
Tot slot meent Torsten Hesselbjerg dat de grootste uitdaging voor de Deense politie de komende week eruit zal bestaan te verhinderen dat migrantenjongeren opnieuw brand zullen stichten tijdens de paasvakantie, zoals ze eerder dit jaar reeds deden tijdens de schoolvakantie in februari.
Gisterenavond publiceerden De Standaard en de VRT de resultaten van een nieuwe politieke opiniepeiling. Terwijl de twee media vooral inzoomden op het verlies van Vlaams Belang –de partij blijft eigenlijk stabiel op een verlies tegenover de laatste verkiezingen hangen– werd er minder aandacht geschonken aan de enige bijna-significante verschuiving die opgetekend werd: de vooruitgang van Groen!.
Beginnen we bij de grootste politieke formatie in Vlaanderen, het Vlaams Kartel. Die formatie blijft duidelijk op een hoog niveau en maakt een kleine winst tegenover de laatste verkiezingen, maar echt significant kan die winst nog niet genoemd worden. Voor Open Vld geldt precies hetzelfde: een kleine, stabiele vooruitgang tegenover de verkiezingen, maar nog niet significant. Gemeenschappelijk voor de twee partijen is bovendien dat de andere peiler, La Libre Belgique, die twee formaties een kleine achteruitgang gaf. Het wordt uitkijken naar de resultaten voorjaarspeiling van die krant (misschien in de loop van volgende week al?) om te zien hoe de evolutie daar verloopt.
Die bedenking kan ook gemaakt worden voor het Vlaams Belang, dat op 10 juni nog de tweede partij van Vlaanderen was, maar volgens de peiling van De Standaard/VRT vandaag de vierde partij zou zijn. Dit is de derde peiling van De Standaard/VRT op rij waarin de partij een fors verlies tegenover de laatste verkiezingsuitslag laat opmeten. Bij La Libre Belgique bleef de partij echter rond haar verkiezingsuitslag hangen, een duidelijk verschil dus.
sp.a-SPIRIT blijft het slecht doen bij deze peiler, nu opnieuw met een klein verlies tegenover de verkiezingsuitslag, en deed het ook in de peiling van La Libre Belgique niet bepaald schitterend.
Lijst Dedecker en Groen! doen het alletwee goed in deze peiling. De eerste gaat wel achteruit tegenover de vorige twee peilingen, maar boekt nog steeds een grote vooruitgang tegenover de laatste verkiezingen, al is die vooruitgang nu geslonken tot op het randje van de foutenmarge. Groen! doet dan weer een stap voorwaarts vergeleken met de vorige twee peilingen, en zit nu meer dan een foutenmarge van de kiesdrempel verwijderd. Dit is ongetwijfeld een opsteker voor nieuwbakken partijvoorzitster Mieke Vogels, maar er moet toch opgemerkt worden dat de partij verleden jaar in mei nog hoger genoteerd stond bij deze peiler, en dat was amper een maand voor de verkiezingen waarin de partij slechts met de hakken over de kiesdrempelsloot raakte.
Twee weken geleden publiceerde de krant Vers l'Avenir ook de resultaten van een opiniepeiling, maar dan voor de Franstalige partijen. Die peiling bracht vooral slecht nieuws voor de Franstalige liberalen van de MR, die hun voorsprong op de PS zien slinken tot minder dan een foutenmarge. Volgens de peiling hebben ze bovendien al meer dan vijf procent kiezers verloren tegenover de laatste verkiezingsuitslag. De lange regeringsonderhandelingen hebben die partij duidelijk geen goed gedaan. Bovendien gaat de grootste concurrent, de PS, ook achteruit, maar lang zoveel niet, en het verschil tussen de twee wordt voor de MR langzaamaan oncomfortabel klein.
In tegenstelling tot MR en PS gaan de twee achtervolgers cdH en Ecolo wel vooruit, allebei met ongeveer drie procent, met cdH ook drie procent groter dan Ecolo. Ecolo zit daarmee duidelijk in een stijgende lijn, maar een merkwaardigheid is wel dat cdH eigenlijk al meer dan twee jaar stabiel rond de 18% scoort in de peilingen, maar bij de laatste verkiezingen net onder de 16% uitkwam. Front National ten slotte komt in deze peiling net boven de kiesdrempel uit.
Bijlagen: Alle Vlaamse peilingen sedert 2006 (PDF) en Alle Franstalige peilingen sedert 2006 (PDF)
