Peiling Vers l'Avenir: Zwaar verlies voor CD&V

Gisterenavond publiceerde de krant Vers l'Avenir de resultaten van een nieuwe internetpeiling. Het meest opvallende resultaat aan Vlaamse zijde is ongetwijfeld de sterke achteruitgang voor CD&V, terwijl N-VA stabiel boven de dertig procent blijft scoren. Aan Franstalige kant blijft de PS afgetekend de marktleider, maar ze lijkt wel een beetje over een hoogtepunt heen..

Oppervlakkig bekeken komen de resultaten van deze peiling bijzonder goed overeen met de resultaten van een ander onderzoek dat eerder deze week gepubliceerd werd. Een telefonisch onderzoek, uitgevoerd door het marktonderzoeksbureau Profacts, had uitgewezen dat een derde van de CD&V-kiezers vandaag ontevreden was over zijn keuze van acht maanden geleden. De kiezers van de N-VA daarentegen waren wel nog tevreden, en het hoeft dan ook niet te verbazen dat die partij haar aanhang van 13 juni 2010 weet te behouden, ja zelfs een beetje kan uitbreiden. Want inderdaad, vergeleken met de verkiezingen gaat de N-VA erop vooruit (al moet die uitspraak enigszins gematigd worden wanneer we vergelijken met de verkiezingsuitslag voor de Senaat), terwijl CD&V zo ongeveer een kwart van haar aanhang verliest.

De achteruitgang van de CD&V kan men overigens ronduit dramatisch noemen. Het was verleden jaar al een sensatie dat de partij onder de psychologische drempel van de twintig procent uitkwam, maar vandaag zou de partij dus zelfs onder de vijftien procent zakken. Vergelijken we met de verkiezingen van daarvoor, die voor het Vlaams Parlement van 2009, dan spreken we stilaan al van een halvering op minder dan twee jaar tijd. Of de kiezers die CD&V verliest overlopen naar N-VA, is echter een open vraag waar de peiling van Vers l'Avenir jammer genoeg geen antwoord op geeft. Het is immers best mogelijk dat de ex-CD&V-kiezers eerder hun toevlucht bij partijen als sp.a en Groen! zoeken. Daarom is het ook de vraag of deze zwakke uitslag voor de CD&V eerder het kamp van Kris Peeters en Wouter Beke verzwakt, dan wel dat van Yves Leterme van Steven Vanackere.

Bij de drie andere middelgrote partijen valt eigenlijk weinig beweging te noteren. Bij sp.a blijft alles stabiel rond de laatste verkiezingsuitslag hangen, net zoals bij het Vlaams Belang, ook al lijkt de tendens daar eerder negatief dan neutraal of positief. Ook bij Open Vld is de trend eerder negatief, al kan het verschil met de laatste verkiezingen voorlopig nog niet significant genoemd worden. In verband met de Open Vld is het misschien wel het vermelden waard dat de partij dus wel nog altijd boven de tien procent blijft scoren, dit in tegenstelling tot de geruchten over een geheim peiling enkele weken geleden, waarin het tegendeel het geval zou geweest zijn.

Bij Groen! is de trend voorlopig eerder positief, maar ook voor deze partij is het verschil met de laatste verkiezingen voorlopig nog niet significant te noemen. Voor die partij is het echter wel belangrijk dat het lopende gemiddelde van de peilingsresultaten stilaan de acht procent nadert, een absoluut hoogtepunt voor de laatste zeven jaren. Het betekent immers dat de lichtjes positieve trend in alle peilingen aanwezig is. Acht procent plaatst de partij bovendien op een niveau dat comfortabel hoog boven de kiesdrempel ligt. De simulatie voor de zetelverdeling in het Vlaams Parlement geeft de partij in alle kieskringen zonder veel problemen minstens een zetel.

Een partij waar het niet zo goed mee gaat, is LDD. Noteer dat de internetpeiling uitgevoerd werd na de naamswijziging (en de bekendmaking van de «nieuwe» voorzitter). Het lijkt erop dat die naamswijziging voorlopig nog niet veel effect heeft gehad op het Vlaamse kiespubliek, want de partij blijft ver onder de kiesdrempel zweven. Vermoedelijk zou de partij alleen in West-Vlaanderen nog steeds een zetel kunnen wegkapen.

Een simulatie voor de zetelverdeling in het Vlaams Parlement leert dat N-VA en CD&V er niet langer zouden kunnen beschikken over een absolute meerderheid. De enige coalitie met twee partij die nog mogelijk zou zijn, is er één van N-VA en… sp.a. Ik laat het aan de lezer over om te oordelen of dit ook politiek realistisch zou zijn.

Over coalities gesproken: daar waar de regering–Peeters II nog steeds over een ruime meerderheid zou beschikken, zit de steun voor de regering–Leterme II aan Vlaamse zijde op een historisch dieptepunt. Samen vertegenwoordigen CD&V en Open Vld immers geen kwart van de Vlaamse kiezers meer.

Aan Franstalige zijde valt de blijvende dominantie van de PS op, al moet daar ook aan toegevoegd worden dat die partij over een hoogtepunt heen lijkt te zijn. Het was de peiling van Vers l'Avenir van 17 september 2010 die de partij voor het eerst weer boven de veertig procent tilde, maar nu staat de partij weer op het niveau van de verkiezingsuitslag van 13 juni 2010.

De andere Franstalige partijen blijven min of meer ter plaatse trappelen. De MR stabiliseert zich een fractie onder het laatste verkiezingsresultaat, net zoals de cdH. Ecolo blijft dan weer zweven rond haar laatste verkiezingsresultaat. Voor de PP en het Front National is het armoe troef, want beide partijen zitten nog steeds ver onder de kiesdrempel, en lijken daarom geen kans te maken om bij de volgende verkiezingen een zetel te kunnen binnenhalen.

Bijlage: Overzicht van alle peilingen in Vlaanderen sedert 2004 en alle peilingen in Wallonië sedert 2006 (PDF).

Peiling Vers l'Avenir: PS blijft flirten met zetelmeerderheid

Deze ochtend publiceerde de krant Vers l'Avenir de resultaten van een nieuwe opiniepeiling, zij het alleen in Franstalig België. Uit de resultaten blijkt dat PS in de Franstalige Gemeenschap met een zetelmeerderheid blijft flirten. Vergeleken met de huidige zetelverdeling zou de winst van de PS overigens vooral ten koste van cdH en Ecolo gaan.

Over het algemeen bevestigt de peiling van Vers l'Avenir de trends die al zichtbaar werden in de peiling van La Libre Belgique van verleden week. De PS bereikt nieuwe hoogten, met nu zelfs een score boven de veertig procent. De liberale MR herstelt zich tegenover de peilingen van voor de verkiezingen, en blijft daarmee op het niveau van de laatste verkiezingsuitslag. CdH zakt echter weg naar de vierde plaats, terwijl Ecolo opschuift naar de derde plaats. Dat opschuiven is echter behoorlijk relatief, want de partij blijft status quo tegenover de laatste verkiezingsuitslag.

Misschien illustreert de prognose voor de zetelverdeling in de Franstalige Gemeenschap nog het beste de huidige bewegingen in het Franstalige partijlandschap. Terwijl MR stabiel blijft tegenover de verkiezingen van 2009, maakt de PS een enorme sprong voorwaarts en behaalt ei zo na een meerderheid. Die winst van de PS staat echter tegenover verlies voor zowel cdH als Ecolo, overigens netjes verdeeld tussen die twee partijen. Voor elk van de twee maakt het verlies ongeveer een derde van het huidige aantal zetels uit.

Deze laatste vaststelling kan de oorzaak zijn van de huidige preformatieproblemen. Indien cdH en Ecolo op dit ogenblik inderdaad met de indruk zitten dat zij geen winst kunnen maken, en electoraal zelfs aan de kant zitten waar de klappen vallen, dan hebben zij er inderdaad geen belang bij om snel tot een akkoord te komen. En nog minder om erg toegeeflijk te zijn tegenover de Vlamingen, in het bijzonder dan de N-VA. Wie niet verder dan de eigen aanhang kijkt, kan ondertussen misschien de indruk krijgen dat de PS versterkt uit deze peiling komt, maar het kan voor die partij toch moeilijk een voordeel zijn opgescheept te zitten met twee kregelige regeringspartners in de regionale regeringen én aan de federale onderhandelingstafel. Een beetje minder winst voor de eigen partij en een wat milder resultaat voor Ecolo en cdH zou voor Elio di Rupo ongetwijfeld veel gunstiger geweest zijn.

Bijlage: Overzicht van alle peilingen in Wallonië sedert 2006 (PDF).

Verkiezingswedstrijd: scepsis tegenover peilingen

Als de verkiezingswedstrijd van Politiek.Net maar één ding duidelijk aantoont, dan wel dat er onder de deelnemers een gezonde scepsis bestaat tegenover de peilingen. Zo blijkt dat minder dan de helft gelooft dat N-VA komende zondag meer dan twintig procent zal halen, terwijl de laatste peilingen die partij nog minstens vijf procent hoger plaatsen. Kijken we meer in detail naar de resultaten van de verkiezingswedstrijd, dan valt op dat voor sommige partijen de verwachtingen toch wel bijzonder ver uit mekaar liggen.

De traditionele verkiezingswedstrijd van Politiek.Net peilt niet naar de partijpolitieke voorkeuren van de deelnemers, maar wel naar hun verwachtingen over de uitslag van de verkiezingen. Bijkomend wordt er ook gevraagd naar de verwachtingen rond de nieuwe coalitie, welke partij de eerste minister zal mogen leveren, en welke peiler het dichtst bij de uiteindelijke uitslag zal zitten.

Er zijn gevallen bekend waarbij zulke wedstrijden de uitslag van de verkiezingen nauwkeuriger konden voorspellen dan de peilingen. Dit is bijvoorbeeld mogelijk wanneer kiezers van een bepaalde partij om één of andere reden systematisch ondervertegenwoordigd zijn in de peilingen, en als het ware «onpeilbaar» worden. Een verkiezingswedstrijd kan zo'n probleem opvangen als – áls – de deelnemers erin slagen beter aan te voelen wat er werkelijk leeft in de bevolking. Onder meer het bekende boek The Wisdom of Crowds van James Surowiecki beschrijft dit fenomeen en de mechanismen erachter uitvoeriger. Of er veel wisdom te verzamelen valt onder de deelnemers van de verkiezingswedstrijd valt natuurlijk moeilijk in te schatten, en omwille van de voorgeschiedenis van Politiek.Net kan aangenomen worden dat de ene strekking al wat beter vertegenwoordigd is dan de andere. Met de meer dan zeshonderd deelnemers kan er anderzijds wel al gesproken worden van een aanzienlijke crowd.

Laten we die analyse beginnen met een blik op de prognoses voor de scores van de politieke partijen in Vlaanderen. Gemiddeld zien de deelnemers CD&V dalen tot net onder de twintig procent. Vrijwel niemand ziet de partij winst boeken tegenover verleden jaar, maar slechts enkelen durven zo diep te gaan dat ze partij onder de vijftien procent plaatsen. De meesten zien de partij eindigen tussen de 18% en 21%.

Slechts een kwart van de deelnemers meent dat Vlaams Belang zal stijgen tegenover verleden jaar. Sommigen geven de partij echter een winst van zes procent! De meesten houden het op een resultaat tussen 13% en 15%, maar sommigen zien de partij toch wegzakken tot onder de tien procent. Voor sp.a geldt nagenoeg hetzelfde, al denkt niemand dat die partij boven de 17% zal uitstijgen. Van Open Vld denkt de helft dat de partij winst zal maken, terwijl de andere helft denkt dat ze verlies zal lijden. Niemand denkt echter dat de partij een erg grote winst of een erg groot verlies zal opstrijken, want in beide richtingen gaat het over niet meer dan vier procent totaal.

Over de N-VA zijn de meningen duidelijk het meest verdeeld. Weliswaar ziet niemand de partij verlies lijden, maar op dé vraag van deze verkiezingscampagne – hoeveel winst zal de N-VA maken – is ook bij onze deelnemers de onzekerheid groot. Slechts een kwart denkt dat het minder dan vier procent zal worden. De meesten houden het bij een resultaat tussen 16% en 21%, met een gemiddelde van 19,3%. Sommigen zien de partij echter stijgen tot maar liefst 28%!

Vergelijken we de prognoses voor N-VA met die van CD&V, dan blijkt dat de meeste deelnemers nog steeds denken dat CD&V de grootste partij van Vlaanderen zal blijven. Opmerkelijk is wel dat het verschil tussen de gemiddelden voor de twee partijen veertien dagen geleden nog bijna twee procent bedroeg: bijna 20% voor CD&V tegen ongeveer 18% voor N-VA. Op een paar dagen van de verkiezingen staan de twee partijen echter virtueel gelijk, maar met een flinterdunne voorsprong voor CD&V.

De meeste deelnemers denken dat Lijst Dedecker terrein prijs zal moeten geven, en ergens tussen 5% en 7% zal uitkomen. Sommigen zien de partij stijgen tot bijna 10%; een fractie denkt dan weer dat de partij onder de kiesdrempel zal eindigen. Ook Groen! haalt volgens sommigen de kiesdrempel niet, maar drie kwart van de deelnemers denkt toch dat de partij meer dan 6% zal halen. Niemand denkt echter dat Groen! de psychologische drempel van 10% zal kunnen halen.

Welke partij zal de volgende eerste minister mogen leveren? Eerste opmerkelijke vaststelling: bijna de helft van de deelnemers denkt dat er vóór 1 september geen nieuwe coalitie met een nieuwe eerste minister op de been gebracht zal kunnen. Degenen die denken dat er vóór 1 september wel een nieuwe eerste minister zal zijn, lijken het dan weer eens te zijn met de bookmakers van Unibet: iets meer dan de helft van hen gokt op de PS – Elio di Rupo dus. Een vijfde denkt dat CD&V opnieuw de eerste minister zal mogen leveren, en iets minder dan een tiende kruiste N-VA aan. Elk van de andere partijen haalde minder dan 5%.

Wat de coalitie betreft, gokte ongeveer een kwart van diegenen die denken dat er vóór 1 september een nieuwe coalitie de eed zal kunnen afleggen, op een olijfboomcoalitie, al dan niet aangevuld met N-VA. Dat zovelen een olijfboomcoalitie zonder N-VA verwachten is echter opmerkelijk. Zo'n regering zou immers aan Vlaamse zijde hoogstwaarschijnlijk niet over een meerderheid kunnen beschikken. Slechts veel verderop volgen een tripartite met of zonder N-VA, een regering van Nationale Eenheid of rooms-rood met of zonder N-VA.

Kijken we hoe vaak de verschillende partijen aangekruist werden, dan zien we dat CD&V en PS duidelijk op kop liggen, op de voet gevolgd door cdH en sp.a. Daarna volgen Ecolo en Groen!, vervolgens N-VA, en dan pas Open Vld. Slechts een kwart denkt dat MR zitting zal hebben in de volgende regering. Voor de deelnemers lijkt het dus een uitgemaakte zaak dat de christen-democratische en de socialistische partijen deel zullen uitmaken van de volgende regering, en dat de ecologische partijen vervolgens de grootste kans maken om mee aan het roer van het land te mogen staan. Over de deelname van de N-VA heerst enige onzekerheid, en ook Open Vld lijkt een twijfelgeval. Het verschil tussen Open Vld en MR is wel opvallend, en blijkbaar vermoeden een aantal deelnemers dat de regeringsonderhandelingen wel eens zouden kunnen uitmonden in een nieuwe asymmetrische regering, namelijk met Open Vld maar zonder MR.

Hoe zit het tot slot met het vertrouwen in de peilers en de peilingen van de afgelopen weken? De deelnemers van de verkiezingswedstrijd schijnen als crowd duidelijk te geloven in hun eigen wisdom, want meer dan een derde denkt dat de gemiddelde prognose het dichtst de uiteindelijke verkiezingsuitslag zal benaderen. Minder dan een vijfde denken dat de laatste peilingen van De Standaard en VRT of La Libre Belgique er het dichtst bij zal zitten, op enige afstand gevolgd door de peiling van Vers l'Avenir. Slechts weinigen geloven in de peiling van Le Soir en RTBf, of de uitgelekte geheime peiling van TNS Dimarso. Zo goed als niemand denkt dat de verkiezingsuitslagen van 2009 de peilers zullen weten te verslaan.

Wie dat wil kan nog tot de dag vóór de verkiezingen meedoen aan de verkiezingswedstrijd van Politiek.Net en er zijn eigen prognoses registreren.

Peiling: N-VA op hoogtepunt, CD&V op dieptepunt

Vanavond maakte de krant La Libre Belgique de resultaten bekend van haar partijpolitieke barometer voor zowel Vlaanderen als Wallonië en Brussel. Ook deze peiling geeft N-VA ongeveer kwart van de stemmen, maar deze keer haalt de partij die winst op de kap van de CD&V, niet Vlaams Belang. Samen zouden de zogenaamde V-partijen trouwens meer dan 45% van de stemmen halen.

La Libre Belgique lijkt het dus eens te zijn met de peiling van De Standaard en VRT die eergisteren gepubliceerd werd, en de fameuze «geheime» peiling van TNS Dimarso van ondertussen al een maand geleden – toch wat het stemmenaandeel van de N-VA betreft. Voegen we daar nog de peiling van Vers l'Avenir aan toe, dan hebben we vier peilingen die de partij een stuk boven de twintig procent plaatsen, amper een jaar nadat de partij maar goed de helft van die score haalde in de regionale verkiezingen. De verwachtingen voor de N-VA zijn daarmee bijzonder hoog gespannen.

Hét grote verschil tussen deze peiling en de drie anderen is dat CD&V bij La Libre Belgique een enorme klap krijgt, terwijl Vlaams Belang redelijk stand weet te houden. Indien CD&V volgende zondag werkelijk niet meer dan 16 à 17 procent zal weten te houden, hoeft Marianne Thyssen niet bang te zijn dat ze – zucht – eerste minister zou moeten worden. Niet alleen Elio di Rupo en Bart de Wever steken haar dan voorbij in de rangorde, maar ook Caroline Gennez. Een oppositiekuur overwegen zou waarschijnlijk beter passen bij zo'n uitslag dan het opeisen van de 16.

Over de sp.a gesproken, die partij doet het eigenlijk opmerkelijk goed in de laatste peilingen, en de trend is duidelijk stijgend. Dat kan niet gezegd worden van de Open Vld, die nu in alle peilingen onder haar score van verleden jaar afklokt. Bij Vlaams Belang is onzekerheid troef: sommige peilingen plaatsen haar in de buurt van de tien procent, terwijl ze volgens de peiling van vanavond misschien wel stand zou houden. Groen! blijft stabiel rond de zeven à acht procent hangen, op een comfortabele afstand van de kiesdrempel.

Een partij waar het echt niet lekker loopt is Lijst Dedecker. Kopstuk (nou, ja) Anne de Baetzelier mag dan al terug van vakantie zijn, goed nieuws bracht deze peiling niet voor deze partij. Ze plaatst de lijst onder de kiesdrempel, maar zelfs al tel je er een ruime foutenmarge bij, dan nog staat de partij op verlies en riskeert ze alleen in West-Vlaanderen nog een zetel te kunnen halen. Misschien moet Jean-Marie Dedecker maar eens overwegen in kartel te gaan met de N-VA?

Over naar de Franstalige partijen, waar, vergeleken met Vlaanderen, eigenlijk weinig nieuws te rapen valt. Zowel PS, Ecolo als cdH lijken op een status quo af te stevenen, terwijl MR op licht verlies staat. Naar een reden voor dat verlies is het overigens niet lang zoeken: dat is ongetwijfeld te wijten aan de nieuwkomer PP. Die partij lijkt weinig kans te maken om boven de kiesdrempel uit te komen, maar snoep wel belangrijke procenten van de MR af.

Werpen we tot slot nog een blik op een extrapolatie van de uitslag van deze peiling naar een zetelverdeling in het Vlaams Parlement, dan blijkt opnieuw dat een olijfboomcoalitie aan Vlaamse zijde geen schijn van kans maakt om een meerderheid te halen. Het is dan ook duidelijk hoe de oproep van Bart de Wever aan alle («democratische») Vlaamse partijen om niet in een federale regering te stappen zonder een Vlaamse meerderheid begrepen moet worden: hij wil er bij zijn. Voeg daar nog aan toe dat ook een klassieke tripartite met sp.a, CD&V en Open Vld niet zeker is van een meerderheid aan Vlaamse zijde, en het is duidelijk dat hij hoopt op die manier op 14 juni incontournable te zullen zijn.

Vermoedelijk is dit de laatste peiling vóór de verkiezingen, tenzij Het Laatste Nieuws, Knack of Gazet van Antwerpen nog iets in petto zouden hebben. De verkiezingswedstrijd van Politiek.Net blijft echter lopen tot de avond van de verkiezingen, en de lezer heeft uiteraard nog een analyse van de resultaten ervan te goed. In de loop van de komende week, wanneer alle deelnemers de resultaten van de peiling van La Libre Belgique verwerkt hebben en eventueel ook hun prognose aangepast, zal die analyse dan ook nog volgen.

Bijlage: Overzicht alle peilingen in Vlaanderen en Wallonië sedert 2009 (PDF).

N-VA grootste partij in Vlaanderen?

Vers l'Avenir publiceerde verleden week de resultaten van een nieuwe opiniepeiling. Die bevatte voor Vlaanderen een sensationeel resultaat: N-VA zou immers de grootste partij in Vlaanderen worden. In combinatie met de pas aangekondigde overstap van Siegfried Bracke kon moeilijker duidelijker geïllustreerd worden dat het de partij op dit ogenblik bijzonder goed voor de wind gaat. Maar wat zijn de resultaten van deze peiling eigenlijk waard?

Het is misschien goed de bespreking van deze peiling aan te vatten met enkele droge cijfers. Die cijfers zeggen immers dat voor het Vlaamse luik van deze peiling amper 700 mensen ondervraagd werden, en 27,3% van hen antwoordden dan nog dat zij nog niet wisten op welke partij zij zouden stemmen. Dit betekent dat de resultaten voor Vlaanderen gebaseerd zijn op de antwoorden van amper 500 ondervraagden, wat een foutenmarge van meer dan vier procent oplevert. Daaruit volgt dat enkel de spectaculaire vooruitgang van N-VA statistisch significant genoemd kan worden. Zelfs de dramatische achteruitgang van de CD&V met vier procent valt nog binnen de foutenmarge.

Dat alles neemt natuurlijk niet weg dat in de huidige omstandigheden een spectaculaire vooruitgang voor N-VA en een dramatische achteruitgang voor CD&V niet helemaal ongeloofwaardig zijn. Voor de andere middelgrote partijen (Vlaams Belang, Open Vld en sp.a) houdt de peiling in feite een status quo in. Ook Groen! blijft in feite status quo, terwijl Lijst Dedecker praktisch zou halveren en onder de kiesdrempel terecht komt. Het is echter duidelijk dat die laatste partij het vandaag moeilijk heeft, en het aannemelijk lijkt dat een groot deel van haar aanhang opgeslokt zou worden door N-VA. De media-aandacht heeft zich de afgelopen jaren inderdaad verplaatst van Jean-Marie Dedecker naar Bart de Wever.

Een extrapolatie van de resultaten van deze peiling naar het Vlaams Parlement toont aan dat de machtsverhouding er met deze uitslag grondig gewijzigd zouden worden. De N-VA zou er met voorsprong de dominante partij worden, en met recht de post van minister-president in de Vlaamse regering kunnen opeisen. Het laat zich raden wat voor gevolgen dat zou hebben voor het «samenwerkingsfederalisme» waar CD&V de mond vol van heeft.

Misschien interessanter in het licht van de komende federale verkiezingen zijn de kansen voor een zogenaamde olijfboomcoalitie met CD&V, sp.a en Groen! om een regering te kunnen vormen. De extrapolatie geeft aan dat die coalitie in het Vlaams Parlement acht zetels te kort zou komen, en voorlopig dus maar weinig kans maakt. Merk op dat dit geen conclusie is die specifiek is voor de extrapolatie van deze opiniepeiling, maar al jaren zo is. Bovendien kan aangenomen worden dat ook in de federale Kamer aan Vlaamse zijde een olijfboomcoalitie ver verwijderd zal blijven van een meerderheid in zetels. De luide dagdromen van enkele Franstalige politici over een federale olijfboomcoalitie – de heftigheid waarmee afspraken daarover ontkend worden spreekt boekdelen – toont nogmaals aan dat zij absoluut geen voeling schijnen te hebben met de politieke realiteit in het andere deel van dat land waar zij toch zo sterk vast aan willen houden.

Bijlage: Overzicht alle peilingen in Vlaanderen sedert 2004 en alle peilingen in Wallonië sedert 2006 (PDF).

De ingehouden peiling van RTBf–Vers l'Avenir

Donderdag beweerde La Libre Belgique in een artikel dat RTBf en Vers l'Avenir in juni, vlak voor de regionale verkiezingen, een peiling achtergehouden zouden hebben. Reden: de resultaten weken teveel af van de vorige peilingen. Achteraf bleek echter deze peiling de meeste «correcte» van allemaal te zijn…

In hoeverre de achtergehouden peiling van RTBf–Vers l'Avenir werkelijk de meest correcte peiling van allemaal was, valt natuurlijk moeilijk in te schatten zolang we de cijfers niet kennen. De bronnen die in La Libre Belgique aangehaald worden beweren dat de peiling géén zwaar verlies voor de PS aangaf, in tegenstelling tot de verliezen van ongeveer vijf procent die voorspeld werden in de peilingen die wel gepubliceerd werden. In dat geval is het duidelijk dat de achtergehouden peiling, uitgevoerd door Dedicated Research, een gemiste kans was voor de RTBf en Vers l'Avenir.

Het spreekt voor zich dat RTBf en Vers l'Avenir met de zaak lichtjes verveeld zitten, zeker omdat de twee vlak voor de verkiezingen uitpakten met een hele rist peilingen per provincie. Zoals een bron vertelt, werd dag na dag de ondergang van de PS voorspeld, terwijl de partij op 7 juni gewoon status quo noteerde. Het is dan pijnlijk wanneer achteraf blijkt dat men ook over een peiling beschikte die een heel ander beeld gaf. Mogen we er echter ook even aan herinneren dat de krant die nu met de geruchten op de proppen komt, La Libre Belgique, er al bij al even ver naast zat als RTBf en Vers l'Avenir, en het artikel daarom ongetwijfeld een hoge graad van Schadenfreude in zich draagt?

Maar er is meer. Een maand geleden hadden we het al over het onzinnige wetsvoorstel van Philippe Mahoux, die opiniepeilingen met een te grote foutenmarge en te dicht bij de verkiezingsdatum zou willen verbieden. Dat wetsvoorstel moet in het licht van de hierboven reeds vermelde peilingenreeks van RTBf en Vers l'Avenir gezien worden, want de partij van Philippe Mahoux, de PS, ergerde er zich toen dood aan. Om begrijpelijke redenen, overigens, maar dat gaf Elio di Rupo natuurlijk nog niet het recht om RTBf de huid vol te schelden en hen te «herinneren» aan hun openbare functie. In zijn wetsvoorstel veinst Philippe Mahoux echter bezorgdheid over eventuele beïnvloeding van de publieke opinie door onzorgvuldige peilingen. Niemand wordt natuurlijk graag bestempeld als een verliezer, maar de vraag moet toch gesteld worden of de PS werkelijk zo'n slechte zaak zou gedaan hebben aan al die voor haar negatieve peilingen. Zou het kunnen dat die peilingen er net voor gezorgd hebben dat kiezers die anders misschien wel voor Ecolo of cdH zouden gestemd hebben, het toch maar op de PS hielden om de schade een beetje te beperken? Zou het ook kunnen dat de PS, precies door die voorafgaande negatieve peilingen, psychologisch veel beter door de verkiezingsnacht is gekomen dan anders wel eens het geval had kunnen geweest zijn?

Een andere vraag is natuurlijk wat er zich eigenlijk in het hoofd van een peiler of medium afspeelt wanneer er besloten wordt een peiling niet te publiceren. «Ça fait trois semaines qu’on annonçait des moins 5 % pour le PS. On n’allait quand même pas changer notre fusil d’épaule. Personne n’a eu envie de se décrédibiliser.» En nog: «Ce n’était pas très heureux d’arriver la veille ou l’avant-veille du scrutin avec un sondage et des résultats différents du sondage initial.» Achteraf zit men dan natuurlijk met de gebakken peren. Maar het is toch wel merkwaardig dat men in dit land de kleinste verschuiving, al valt ze ruimschoots binnen de foutenmarge, uitvergroot om er ellenlange artikels over te kunnen schrijven, maar wanneer een peiling te veel verschilt van de vorige, dan houdt men ze toch maar liever achter omwille van… de geloofwaardigheid. Ik had het zelf nooit kunnen verzinnen.

In het hoofdstuk «Mag het ietsje meer zijn» in Media & Journalistiek in Vlaanderen schreef ik nog dat Vlaanderen niet bepaald hoeft te snoeven over het aantal peilingen dat er uitgevoerd wordt, maar dat de toestand in Wallonië zo mogelijk nog slechter is. Ik zou echter niet durven beweren dat het bovenstaande voorval in Vlaanderen onmogelijk zou zijn. Stel je inderdaad eens voor dat één van de kranten een week voor de verkiezingen plots met de resultaten van een peiling geconfronteerd zou worden waarin een «verkeerde» partij plots vijf procent naar boven zou springen. Publiceren, of toch maar doen of de neus bloedt? Wat in ieder geval vaststaat, is dat het wetsvoorstel van Philippe Mahoux niet bepaald voor veel verbetering zou zorgen. Integendeel, in plaats van peilingen te verbieden, zou het misschien beter zijn indien de media verplicht zouden worden àlle peilingen te publiceren, of de resultaten hen nu aanstaan of geloofwaardig overkomen of niet. Misschien toch eens iets om over na te denken.

Overzicht laatste peilingen in Wallonië

Ook in Wallonië werden er op de valreep voor de verkiezingen resultaten van drie nieuwe peilingen gepubliceerd. De eerste peiling kwam van Le Soir, gevolgd door een uitgebreide peiling per kieskring van Vers l'Avenir en de RTBf, ten slotte afgerond door de driemaandelijkse barometer van La Libre Belgique.

Waar in Vlaanderen de strijd zich vooral situeert rond de vraag welke de tweede grootste partij van Vlaanderen wordt, draait het in Franstalig België rond de vraag wie de grootste partij wordt. Die strijd is al een aantal jaren aan de gang tussen PS en MR, maar sedert kort geven de peilingen aan dat ook Ecolo een kanshebber is om met de titel van grootste partij in Wallonië te gaan lopen.

Wat PS en MR betreft, is het duidelijk dat er voor geen van de twee partijen veel winst in zit vergeleken met de federale verkiezingen van twee jaar geleden. Tegenover de regionale verkiezingen van vijf jaar geleden mag de MR wel hopen op een lichte vooruitgang. Voor de PS is zo'n vergelijking ronduit catastrofaal te noemen, met een achteruitgang van vermoedelijk tien procent of meer. De tijd dat de PS in Wallonië absoluut incontournable was lijkt daarmee voorlopig over te zijn.

Mag Ecolo hopen op een eerste plaats? De peiling van Vers l'Avenir en RTBf was duidelijk een uitschieter voor die partij, en het meest realistische scenario is waarschijnlijk dat de partij stevig op de derde plaats zal eindigen. Vergeleken met vijf jaar geleden gaat de partij er vermoedelijk tien procent op vooruit, en steekt cdH afgetekend voorbij. Die laatste partij blijft dan weer stabiel, of een licht verlies vergeleken met 2004. De stugge houding van de partij op federaal vlak lijkt haar dus geen electorale winst opgeleverd te hebben.

Front National blijft het slecht doen, en flirt met de kiesdrempel. Dat betekent dat de partij er kan in slagen in een kieskring hier of daar een zetel te veroveren, maar veel zal ze niet kunnen wegen op de Waalse politiek de komende jaren. LiDé ten slotte is in de peilingen helemaal van de radar verdwenen, en zal allicht helemaal geen rol van betekenis kunnen spelen.

Bijlage: Overzicht alle peilingen in Wallonië sedert 2006 (PDF).

Peiling Vers l'Avenir: bevestiging winst cdH en verlies MR

Het is duidelijk hoogseizoen voor de peilers: na Het Laatste Nieuws publiceert nu ook Vers l'Avenir de resultaten van een peiling, en de komende weken mogen we nog nieuwe peiling van De Standaard/VRT en La Libre Belgique verwachten. Deze peiling bevestigt in ieder geval grotendeels de trends die eerder dit jaar al opgemeten werden, ook door de andere peilers.

Wat de twee grootste partijen betreft pakt de krant uit met de titel dat de PS terug het leiderschap in Franstalig België overneemt van de MR. Dat is misschien toch iets te kort door de bocht: statistisch gezien staan de twee partijen op gelijke hoogte. Dit betekent wel dat deze peiling de achteruitgang van de MR bevestigt, terwijl de PS de score van de laatste verkiezingen nog steeds niet evenaart. De resultaten voor beide partijen zijn in overeenstemming met wat de andere peilers eerder al lieten zien.

Bij de cdH zullen de resultaten van deze peiling zeker met enthousiasme gelezen worden: ze bevestigt immers dat de partij er stevig op vooruit gaat vergeleken met de laatste verkiezingen, voorlopig een winst van ongeveer vijf procent. Deze trend is in ieder geval in overeenstemming met wat de andere peilers eerder al suggereerden. Ook voor de Ecolo bevestigt deze peiling wat andere peilers al registreerden: die partij lijkt een beetje over een top gegaan te zijn, en stabiliseert zich nu op een lichte winst tegenover de laatste verkiezingen.

Tot slot de resultaten voor het Front National. De partij komt opnieuw net boven de kiesdrempel uit, maar echt gerust kan die partij er voorlopig toch nog niet in zijn. Ook hier zijn de resultaten in overeenstemming met wat andere peilers al aantoonden.

Bijlage: Alle Franstalige peilingen sedert 2006 (PDF)

Peiling La Libre Belgique: Vlaams Belang toch niet achteruit?

De laatste peiling van De Standaard/VRT was nog niet goed verteerd, of daar volgden al de resultaten van een nieuwe peiling van La Libre Belgique. Aan Vlaamse zijde valt vooral het verschil in resultaat voor het Vlaams Belang op: bij De Standaard/VRT staat de partij op zwaar verlies, terwijl La Libre Belgique amper een verschil tegenover de laatste verkiezingen optekent.

Voor CD&V/N-VA en Open Vld zijn de verschillen tussen de twee peilingen en de uitslag van de laatste verkiezingen niet significant te noemen, maar voor het Vlaams Belang zijn de verschillen enorm: bij De Standaard/VRT komt de partij nipt op de vierde plaats, terwijl ze bij La Libre Belgique nog nipt de tweede partij blijft, vóór Open Vld. sp.a/SPIRIT doet het in geen van de twee peilingen goed, maar scoort bij La Libre Belgique wel marginaal beter dan bij de laatste verkiezingen. Wat moeten we hiervan denken?

Eén bedenking die we kunnen maken is dat bij de twee laatste verkiezingen de peiling van De Standaard/VRT vlak voor de verkiezingen dichter bij de uiteindelijke uitslag zat dan die van La Libre Belgique. Een andere zaak is dat de verklaring die De Standaard/VRT geeft voor de terugval van het Vlaams Belang geloofwaardig is: er zullen ongetwijfeld een aantal mensen voor het Vlaams Belang gestemd hebben omdat ze verwachtten dat Lijst Dedecker de kiesdrempel niet zou halen, en die zijn vlak na de verkiezingen massaal naar Lijst Dedecker overgelopen. Maar een derde aspect is dat de peiling van La Libre Belgique de resultaten van de vorige peiling in de nieuwe peiling inbrengt, waardoor nieuwe tendensen slechter opgevangen wordt. Om het met een beeld uit te drukken: zij maken hun soep op basis van de overschot van de dag ervoor, en daarom smaakt hun soep van vandaag nog een beetje naar die van gisteren. Om al deze redenen ben ik geneigd De Standaard/VRT het voordeel van de twijfel te geven, of nog: op dit ogenblik staat het Vlaams Belang waarschijnlijk op een licht verlies tegenover de verkiezingen van 10 juni 2007.

Over Lijst Dedecker zijn de twee peilers het blijkbaar wel eens: een lichte winst dit de partij op een veilig niveau boven de kiesdrempel plaatst, maar La Libre Belgique plaatst Groen! nog steeds op een minder comfortabele afstand van die kiesdrempel. Tegenover de laatste verkiezingen gaat de partij zelfs marginaal achteruit, zij het niet zoveel als in de twee vorige peilingen.

De krant peilde ook naar de kiesintenties aan Franstalige zijde, en de resultaten van La Libre Belgique wijken eigenlijk niet noemenswaardig af van die van Vers l'Avenir twee weken geleden: de MR staat op duidelijk verlies, de PS op een licht verlies, cdH en Ecolo gaan licht vooruit, terwijl het Front Nationaal blijft worstelen met de kiesdrempel.

Bijlage: Alle Vlaamse en Franstalige peilingen sedert 2006 (PDF)

Peiling De Standaard/VRT: vooruitgang voor Groen!

Gisterenavond publiceerden De Standaard en de VRT de resultaten van een nieuwe politieke opiniepeiling. Terwijl de twee media vooral inzoomden op het verlies van Vlaams Belang –de partij blijft eigenlijk stabiel op een verlies tegenover de laatste verkiezingen hangen– werd er minder aandacht geschonken aan de enige bijna-significante verschuiving die opgetekend werd: de vooruitgang van Groen!.

Beginnen we bij de grootste politieke formatie in Vlaanderen, het Vlaams Kartel. Die formatie blijft duidelijk op een hoog niveau en maakt een kleine winst tegenover de laatste verkiezingen, maar echt significant kan die winst nog niet genoemd worden. Voor Open Vld geldt precies hetzelfde: een kleine, stabiele vooruitgang tegenover de verkiezingen, maar nog niet significant. Gemeenschappelijk voor de twee partijen is bovendien dat de andere peiler, La Libre Belgique, die twee formaties een kleine achteruitgang gaf. Het wordt uitkijken naar de resultaten voorjaarspeiling van die krant (misschien in de loop van volgende week al?) om te zien hoe de evolutie daar verloopt.

Die bedenking kan ook gemaakt worden voor het Vlaams Belang, dat op 10 juni nog de tweede partij van Vlaanderen was, maar volgens de peiling van De Standaard/VRT vandaag de vierde partij zou zijn. Dit is de derde peiling van De Standaard/VRT op rij waarin de partij een fors verlies tegenover de laatste verkiezingsuitslag laat opmeten. Bij La Libre Belgique bleef de partij echter rond haar verkiezingsuitslag hangen, een duidelijk verschil dus.

sp.a-SPIRIT blijft het slecht doen bij deze peiler, nu opnieuw met een klein verlies tegenover de verkiezingsuitslag, en deed het ook in de peiling van La Libre Belgique niet bepaald schitterend.

Lijst Dedecker en Groen! doen het alletwee goed in deze peiling. De eerste gaat wel achteruit tegenover de vorige twee peilingen, maar boekt nog steeds een grote vooruitgang tegenover de laatste verkiezingen, al is die vooruitgang nu geslonken tot op het randje van de foutenmarge. Groen! doet dan weer een stap voorwaarts vergeleken met de vorige twee peilingen, en zit nu meer dan een foutenmarge van de kiesdrempel verwijderd. Dit is ongetwijfeld een opsteker voor nieuwbakken partijvoorzitster Mieke Vogels, maar er moet toch opgemerkt worden dat de partij verleden jaar in mei nog hoger genoteerd stond bij deze peiler, en dat was amper een maand voor de verkiezingen waarin de partij slechts met de hakken over de kiesdrempelsloot raakte.

Twee weken geleden publiceerde de krant Vers l'Avenir ook de resultaten van een opiniepeiling, maar dan voor de Franstalige partijen. Die peiling bracht vooral slecht nieuws voor de Franstalige liberalen van de MR, die hun voorsprong op de PS zien slinken tot minder dan een foutenmarge. Volgens de peiling hebben ze bovendien al meer dan vijf procent kiezers verloren tegenover de laatste verkiezingsuitslag. De lange regeringsonderhandelingen hebben die partij duidelijk geen goed gedaan. Bovendien gaat de grootste concurrent, de PS, ook achteruit, maar lang zoveel niet, en het verschil tussen de twee wordt voor de MR langzaamaan oncomfortabel klein.

In tegenstelling tot MR en PS gaan de twee achtervolgers cdH en Ecolo wel vooruit, allebei met ongeveer drie procent, met cdH ook drie procent groter dan Ecolo. Ecolo zit daarmee duidelijk in een stijgende lijn, maar een merkwaardigheid is wel dat cdH eigenlijk al meer dan twee jaar stabiel rond de 18% scoort in de peilingen, maar bij de laatste verkiezingen net onder de 16% uitkwam. Front National ten slotte komt in deze peiling net boven de kiesdrempel uit.

Bijlagen: Alle Vlaamse peilingen sedert 2006 (PDF) en Alle Franstalige peilingen sedert 2006 (PDF)

Peiling Le Soir/RTBf: Vooruitgang voor Ecolo

Donderdag publiceerden Le Soir en RTBf de resultaten van een nieuwe peiling. Opvallendste resultaat van die peiling was de enorme vooruitgang van Ecolo, dat meteen de derde partij van Wallonië werd en cdH net achter zich liet.

Deze peiling is de derde Franstalige peiling sedert de verkiezingen van dit jaar, en bevestigt voor de meeste partijen de resultaten van de vorige twee peilingen en de verkiezingen zelf. Grote uitzondering is de uitslag voor Ecolo, dat in deze peiling voor het eerst boven cdH uitkomt, al kan het verschil tussen de twee partijen niet significant genoemd worden.

Voor zowel MR als PS valt er in deze peiling dus weinig nieuws te rapen. De liberalen blijven de grootste partij in het Zuiden van het land, maar scoren voorlopig in de peilingen nog niet zo hoog als zij deden op 10 juni. De psychologische grens van 30% wordt echter opnieuw gehaald. Belangrijker is misschien de voorsprong op de PS, die telkens significant is zodat inderdaad zonder probleem gesteld kan worden dat de MR nog steeds de grootste Franstalige partij van het land is.

Bij de twee achtervolgers is er meer actie waar te nemen. De cdH blijft stabiel tegenover de peilingen van voor de verkiezingen en blijft daarmee iets boven de verkiezingsuitslag, maar over Ecolo zijn de drie peilers het duidelijk niet helemaal eens: La Libre Belgique hield het bij een score ongeveer gelijk aan de verkiezingsuitslag, terwijl Le Soir en de RTBf de partij vandaag een grote vooruitgang toemeten. De peiling van Vers l'Avenir van enkele weken geleden hield daarbij het midden tussen deze twee uitersten. Eén vaststelling kan men in ieder geval maken: de partij zit vandaag ver boven de 10%, het niveau uit de peilingen van voor de verkiezingen. Het Front National tot slot zit rond de kiesdrempel, wat niet echt verbaast gezien de ellendige toestand binnen de partij.

Kunnen uit deze peilingen conclusies getrokken worden over de regeringsonderhandelingen van de laatste zes maanden? Waarschijnlijk niet: met uitzondering van de score van Ecolo in deze peiling heeft nog geen enkele partij een verschil met de verkiezingsuitslagen kunnen optekenen dat groter is dan de foutenmarge. Of de Franstalige kiezer dus tevreden of ontevreden is met hoe de onderhandelingen gevoerd werden en nog worden is daarom moeilijk te achterhalen. Voor Ecolo kan gezegd worden dat de partij in een stijgende trend lijkt te zitten, maar het valt af te wachten of de andere peilers deze trend zullen kunnen bevestigen.

Bijlage: Alle Franstalige peilingen sedert 2006 (PDF)

De Standaard/VRT was de beste peiler

Net als verleden jaar bij de provincieraadsverkiezingen blijkt De Standaard/VRT voor de verkiezingen van 10 juni de beste peiling te hebben afgeleverd. Wie vindt dat de peilers er ook deze keer ver naast zaten, heeft echter niet helemaal ongelijk, maar kan er zich misschien mee troosten dat de peilers aan Waalse zijde er nog verder naast zaten.

Het verkiezingsresultaat van sommige Vlaamse partijen lag ver buiten de verwachtingen, en dat blijkt ook duidelijk uit de afstanden tussen de uiteindelijke uitslag en de laatste peilingen die de verschillende peilers publiceerden. Opmerkelijk is dat zelfs de beste deelnemer aan de verkiezingswedstrijd van Politiek.Net er nog relatief ver naast zat, en eigenlijk slechts marginaal beter deed dan De Standaard/VRT.

Een blik op de verdeling van de prognoses per partij leert dat slechts een kwart van de deelnemers voorspelde dat CD&V-N-VA boven de 29% zou eindigen, alleen de allergrootste pessimisten/optimisten dachten dat het Vlaams Belang onder de 20% zou eindigen, en slechts een kwart meende dat Open Vld meer dan 18% zou halen. De winnaar van de wedstrijd was één van de weinigen die dacht dat sp.a-SPIRIT tot onder de 17% zou zakken, in tegenstelling tot driekwart van de deelnemers die het kartel 19% of meer gaven. De score van Groen! was eigenlijk de enige die min of meer aan de verwachtingen voldeed, maar Lijst Dedecker kreeg van vrijwel niemand meer dan 6%. De verkiezingsuitslag van zondag zal dus voor meer dan de peilers alleen als een verrassing gekomen zijn.

Zoals reeds gezegd zag het er aan de andere kant van de taalgrens al niet veel beter uit, en de afwijkingen die de peilers daar lieten optekenen zijn zelfs groter dan aan Vlaamse zijde, hoewel zij niet naar zes maar slechts vijf partijen hoefden te peilen. De laatste peiling van Vers l'Avenir, die ik verleden week nog onder vuur nam, was zelfs de enige die beter deed dan de uitslag van de vorige verkiezingen voor de Kamer.

In bijlage: een overzicht van alle Vlaamse peilingen sedert 2004.

Merkwaardig peiling van Vers l'Avenir

De Waalse krant Vers l'Avenir publiceerde begin deze week een peiling die een blauwe vloedgolf over Wallonië voorspelde. Er zit nochtans een luchtje aan deze peiling, maar merkwaardig genoeg merkte niemand van de journalist-peilingsspecialisten die ons land rijk is dat luchtje op. Een Liesbeth van Impe van De Morgen bijvoorbeeld had het te druk om nog eens na te trappen naar De Stemmenkampioen.

Laten we beginnen met een technisch detail, dat toch bij mij al onmiddellijk de wenkbrauwen doet fronsen: de peiling heeft een foutenmarge van 3,2%, maar de percentages voor de respectievelijke partij worden weergegeven met twee cijfers na de komma. Zou het kunnen dat de resultaten van de peiling berekend werden in Excel of Calc, en men zonder verder na te denken de getallen uit het rekenblad overtikte? De standaard opmaak voor percentages geeft in die rekenbladen twee cijfers na de komma weer, maar iemand die iets kent van statistiek weet dat het tweede cijfer na de komma totaal onzinnig is wanneer de foutenmarge 3,2% bedraagt.

Hoe dan ook, door deze flater kan precies berekend (en gecontroleerd) worden hoeveel ondervraagden voor welke partij kozen:

Partij	Aantal	Percentage
MR	352	34,92%
PS	298	29,56%
cdH	206	20,44%
Ecolo	118	11,71%
Anderen	34	3,37%
	1008	100,0%

Als deze tabel iets aantoont, dan wel dat het bureau dat de peiling uitvoerde achteraf niet met de getallen geknoeid heeft of met wegingen werkt.

Er zijn echter nog twee of drie dingen merkwaardig aan deze tabel. Slechts 34 ondervraagden kozen niet voor één van de vier grote partijen, MR, PS, cdH of Ecolo. Van Front National is er echter geen sprake, en dus moet aangenomen worden dat wie voor Front National koos in die pot terecht kwam. In die pot zitten bovendien nog stemmen voor andere, kleinere partijen (bijvoorbeeld de PC, RWF, CAP, CDF of PTB+), terwijl ook nog aangenomen moet worden dat een aantal ondervraagden nog niet wisten voor wie ze zouden stemmen of dat eenvoudigweg niet aan de telefoon wouden vertellen. Hoe dan ook zou uit deze peiling moeten blijken dat het Front National op dit ogenblik minder dan 3,4% van de stemmen in Wallonië zou halen. In de andere peilingen zit die partij nochtans vlot boven de 5%, zoals duidelijk te zien is op de figuur hierboven.

Hoeveel waarde moet en kan men hechten aan een peiling die zo duidelijk aan alle kanten rammelt? Bij De Standaard –één van de kranten die systematisch de resultaten van De Stemmenkampioen verzweeg wegens beneden haar waardigheid van kwaliteitskrant– lijkt men alvast geen graten te zien in deze peiling, en Louis Michel reageert zelfs «enthousiast» op de resultaten ervan. Zeker, ieder zijn pleziertje, maar wanneer men zo'n onzin verkoopt hoeft men wel niet te verwachten dat men verder nog serieus genomen zal worden.