Zouden we moeten treuren indien Herman van Rompuy, de Eerste Minister die heel Europa ons zou benijden, ons zou verlaten om de eerste vaste Voorzitter van de Europese Raad te worden? Aanhangers van de verrottingsstrategie om België te doen barsten alvast niet, want als Herman van Rompuy één ding goed kan, dan wel pappen en nathouden, ook bekend onder zijn eigen motto «rustige vastheid». En op tijd zijn eigen partij plat op de buik duwen ter wille van de Franstaligen.Dat hij de perfecte kandidaat voor de job is, weten we al langer, maar dat Herman van Rompuy ook effectief de eerste vaste Voorzitter van de Europese Raad zal worden, staat nog lang niet vast. Dat hij naar de post dingt echter wel, zoals duidelijk bleek uit zijn reactie op een lastige vraag van één of andere Italiaan op het diner van de Bilderberggroep. Zelfs al klopt het dat hij niet voor een groene Europese belasting pleitte, maar wel voor een «meer structurele vorm van financiering op Europees niveau» in de vorm van een verkapte Tobin-taks op financiële transacties, dan nog blijft zijn verveelde reactie. Inderdaad, indien het zou kloppen dat Herman van Rompuy de post van EU-president niet actief zou nastreven, en dat hij ze enkel maar wil aanvaarden als er consensus bestaat en hij niet anders kan, dan zou de vraag van die Italiaan hem immers geen moer hebben kunnen schelen. Integendeel zelfs, een geprofileerde toespraak op dat diner zou voor hem een heel gemakkelijke manier geweest zijn om voor eens en altijd die beker aan hem voorbij te laten gaan, maar dat heeft hij dus wel heel nadrukkelijk niet willen doen. Schijnheiligheid troef dus, maar de lezer weet vermoedelijk al langer dat dat een eigenschap is die bij Herman van Rompuy bovengemiddeld ontwikkeld is.
Het foefje van de «consensus» is trouwens ronduit hilarisch wanneer het uit de mond van een Eerste Minister komt die aan Vlaamse zijde niet eens over een meerderheid voor zijn federale regering beschikt, ook al noemde hij dat zelf vóór de verkiezingen nog «staatsgevaarlijk». Als de vereiste consensus eruit zal bestaan dat Frankrijk, Duitsland en Groot-Brittannië het onder mekaar eens zouden worden dat het Herman van Rompuy zal zijn, en dit trio vervolgens hun voorkeur door de strot van een meerderheid van de overblijvende 23 lidstaten kan duwen, dan zal dat zowel voor Herman van Rompuy als zijn CD&V al ruim voldoende zijn.
A propos standpunten vóór en nà verkiezingen: in 2004 hield Herman van Rompuy nog een pleidooi tegen een Turkse EU-lidmaatschap, maar zag hij een toetreding van de Oekraïne wel zitten – als ze het zelf vragen natuurlijk. Politicoloog Hendrik Vos zag daarin een mogelijk probleem, maar ik vermoed dat de EU-leiders ondertussen al wel zullen weten wat voor vlees ze in de kuip hebben met Herman van Rompuy. Als Turks EU-lidmaatschap even EU-gevaarlijk is als een federale Belgische regering zonder Vlaamse meerderheid staatsgevaarlijk, weten we nu al dat hij zich desnoods wel ootmoedig zal willen «opofferen» met een paar jaartjes extra aan het hoofd van de EU om de integratie van Turkije in de Europese Unie in goede banen te leiden. En als een Oekraïens aanvraag tot EU-lidmaatschap op een lastig ogenblik in de brievenbus zou vallen, zal hij zeker wel iets weten te verzinnen om eerst die aanvraag niet te hoeven ontvangen, en vervolgens die aanvraag zoveel mogelijk op de lange baan te schuiven.
Zouden we dus moeten treuren indien Herman van Rompuy de eerste vaste Voorzitter van de Europese Raad zou worden? Zoals in de inleiding reeds aangehaald, blonk hij als Eerste Minister tot nu toe vooral uit in het pappen en nathouden, en op tijd de CD&V plat op de buik dwingen om de Franstaligen hun zin te kunnen geven. «Rustige vastheid» heet dat dan in zijn jargon, maar «rustige slaafsheid» zou de lading al veel beter dekken. Van de vijf zogenaamde «werven» die hij aanduidde zijn er voorlopig nog maar drie afgewerkt. En voor één keertje ben ik het eens met Bart Eeckhout van De Morgen: zelfs die drie afgewerkte werven liggen er hoogst belabberd bij. De begroting is één grote puinhoop, onder meer, maar niet alleen, dankzij de stuitende incompetentie van Didier Reynders. De verdediging van Herman van Rompuy in Kamer –de oppositie zou geen visie hebben– was van zo'n laag niveau dat je je afvraagt of die man zichzelf in de spiegel nog kan zien. In het asieldossier hebben PS en cdH dan weer al zo vaak hun zin gekregen dat de Franstalige socialisten het gisteren zelfs aandurfden openbare gebouwen op te vorderen om hun toekomstige kiezers te herbergen. (En ik neem aan dat hun partijgebouwen en volkshuizen al vol zitten, ja toch?)
Aan twee werven is Herman van Rompuy voorlopig nog niet begonnen: de staatshervorming en Brussel-Halle-Vilvoorde. Of beter gezegd: die heeft hij tot nog toe vakkundig in de koelkast kunnen houden door ofwel dringendere zaken in te roepen, ofwel op zijn blote knieën bij de Franstaligen extra tijd te gaan afkopen. Dat is natuurlijk weinig bevredigend vanuit een Vlaams standpunt, maar anderzijds is het nog maar de vraag of een staatshervorming of een onderhandelde oplossing voor Brussel-Halle-Vilvoorde onder leiding van Herman van Rompuy dan zoveel goeds voor Vlaanderen zou kunnen brengen. Àls Herman van Rompuy erin zou kunnen slagen die twee werven op één of andere manier af te werken, moet gevreesd worden dat die afwerking er vooral uit zal bestaan de eigen partij nog maar eens plat op de buik te dwingen voor een reeks toegevingen aan de Franstaligen. De hartenkreet van Béatrice Delvaux sprak in dat verband boekdelen. Het alternatief van ongrondwettelijke federale verkiezingen met alle problemen en heisa dat met zich mee zou brengen valt dan misschien toch nog te verkiezen boven een uitverkoop van Vlaamse belangen en verworvenheden in de Vlaamse Rand en Brussel.
De ultieme vraag die dus gesteld moet worden is de volgende: op welk niveau zou Herman van Rompuy de Vlaamse zaak het meeste schaden, het Belgische of het Europese? Op Europees niveau hoeven we hoe dan ook geen Václav Klaus aan het hoofd van de Europese Raad te verwachten, en dan kan men net zo goed van de nood een deugd maken om Herman van Rompuys «rustige vastheid» uit het Belgische niveau te verdrijven. Of Yves Leterme dan wel Didier Reynders de fakkel van Herman van Rompuy zou overnemen in de Wetstraat 16 maakt in dat geval trouwens weinig uit – 2010 belooft dan hoe dan ook een boeiend jaar te worden.
Het wordt met de dag duidelijker dat mijn voorspelling van twee weken geleden wel degelijk zal uitkomen: wanneer het Duitstalige belangenconflict in de lente van volgend jaar afgelopen zal zijn, zal het Brussels Hoofdstedelijk Parlement een nieuw belangenconflict inroepen. CD&V gaf gisteren bij monde van Brigitte Grouwels –ooit nog Vlaanderens hoop in Brussel– alvast het groene licht aan de Franstaligen, en het lijdt geen twijfel dat ook Open Vld en Groen! zullen volgen, wat kandidaat-voorzitter Marino Keulen ook moge beweren.Brigitte Grouwels was gisteren te gast in het ochtendprogramma Matin Première van de RTBf, en liet zich daar ontvallen dat ze de inroeping van een belangenconflict tegen de splitsing van Brussel-Halle-Vilvoorde door het Brussels Hoofdstedelijk Parlement liever zou willen vermijden. Als het er echter toch van zou komen, zou dat volgens haar misschien wel tot spanningen kunnen leiden tussen de Nederlands- en Franstaligen in dat parlement, maar niet tot een crisis in de Brusselse Regering. De échte boodschap is echter dat ze daarmee de Franstaligen impliciet groen licht gaf om in de lente van volgend jaar een belangenconflict in te roepen in het Brussels Hoofdstedelijk Parlement, en reken maar dat wanneer die boodschap verkondigd wordt op het eerste radiokanaal van de RTBf, zij wel degelijk zal aankomen in de hoogste regionen van de Franstalige partijen. Meer zelfs, ik zou zelfs niet meer willen uitsluiten dat de CD&V zo driest zou durven zijn om zich zelfs te onthouden bij die stemming. De smoes zal dan wel iets in de aard van een betreuring van de polarisatie binnen het Brussels Hoofdstedelijk Parlement zijn, maar waar het echt om gaat is de Franstaligen een schaamlapje te kunnen leveren zodat zij zouden kunnen beweren dat dit geen stemming Franstaligen tegen Nederlandstaligen is, precies dat wat zij de Vlamingen steeds verweten hebben in dit dossier. Wat in de Kamer niet mag, mag in het Brussels Hoofdstedelijk Parlement wel, zoals N-VA-voorzitter Bart de Wever terecht opmerkte.
Ach, waar is de tijd dat Brigitte Grouwels beschouwd werd als Vlaanderens hoop in de hoofdstad? Ik herinner het me nog: het was de tijd van Jos Chabert, die niet eens in Brussel woonde maar wel Belgischer dan de koning was, en in 1999 vasthield aan zijn Brusselse portefeuille om toch maar te vermijden dat die «Vlaamsgezinde» Brigitte Grouwels zou kunnen doorstoten. Misschien was het allemaal maar een begoocheling? Of is ze vandaag, na vijf jaar staatssecretaris geweest te zijn en nu eindelijk dan toch minister voor het Brussels Gewest, van haar Vlaamsgezindheid «genezen»? En wat is dan een belangenconflictje tegen een wetsvoorstel dat de eigen partij nog mee ingediend en gestemd heeft vergeleken met nog minstens vier jaar ministerschap in dat Brussels Gewest? «Minder Frans, meer Brigitte» was haar laatste verkiezingsslogan nog, maar als meer Frans nóg meer Brigitte oplevert, kan je toch niet verwachten dat zij als CD&V'ster gaat tegenpruttelen?
Zouden de Nederlandstalige coalitiepartners in de Brussels Regering dan wel durven (of willen) tegenpruttelen bij de stemming van een belangenconflict? Van Groen! hoeven we niet veel te verwachten: wat hen betreft mag Brussel-Halle-Vilvoorde immers netjes één blijven, ja zelfs uitgebreid worden tot heel België. En de andere partner, de Open Vld, had de invoering van een federale kieskring zelfs als een uitdrukkelijke eis in haar laatste verkiezingsprogramma opgenomen. Kandidaat-voorzitter Marino Keulen liet wel optekenen dat wat hem betreft het Duitstalig belangenconflict het laatste zou moeten zijn, maar wie gelooft dat dit meer is dan verkiezingspropaganda voor 5 december, de datum voor de voorzittersverkiezingen bij de Open Vld, gelooft waarschijnlijk evenzeer in de goedheilige man die de dag nadien zijn ronde maakt. Ook de reactie van Brussels Open Vld-minister Jean-Luc Vanraes is weinig geloofwaardig, aangezien hij zelf in 2006 nog een uitgesproken tegenstander van de splitsing was. Ooit weigerde hij zich zelfs uit te spreken over een uitbreiding van het Brusselse Gewest, iets wat toch een no-brainer zou moeten zijn voor eenieder die zichzelf als Vlaming gerespecteerd wil zien.
De overtreffende trap totentrekkerij werd echter afgeleverd door de Brusselse sp.a-fractievoorzitster Elke Roex. Elke Roex heeft natuurlijk groot gelijk in haar analyse, maar dat iemand met een sp.a-lidkaart ook écht een Vlaamse reflex zou kunnen bezitten is natuurlijk een stelling zo grotesk dat zelfs iemand die in Sinterklaas en de Kerstman tegelijkertijd gelooft daar niet intrapt. Of zou er toch iemand rondlopen die wil geloven dat zij precies hetzelfde zou zeggen ook indien de sp.a wel mee aan de Brusselse vetpotten zou zitten?
Wat in ieder geval opvalt, is dat CD&V én Franstaligen op dit ogenblik een pak meer energie steken in het aanvaardbaar maken van een Brussels belangenconflict over Brussel-Halle-Vilvoorde dan het voeren van onderhandelingen of wat dan ook. (Wat uiteraard niet betekent dat ik voorstander zou zijn van zulke onderhandelingen.) Maar de verklaring waarom er zo'n groot verschil bestaat tussen het CD&V-woord en de CD&V-daden is natuurlijk eenvoudig: dit is de weg van de minste weerstand. Het is immers gemakkelijker zes miljoen Vlamingen voor het lapje te houden dan enkele CD&V-mandatarissen vijf minuten politieke moed te laten opbrengen om de Grondwet te laten toepassen. Maar dat laatste zal natuurlijk geen enkele van mijn lezers verbazen.
Volgens de bookmakers en de kranten is Eerste Minister Herman van Rompuy op dit ogenblik de grootste kanshebber om Europees President –eigenlijk «Voorzitter van de Europese Raad»– te worden. En inderdaad, wie zou er eigenlijk beter passen als voorzitter van een orgaan dat desnoods landen dwingt een tweede maal een referendum te organiseren als de bevolking de eerste keer verkeerd stemt, dan onze eigen Eerste Minister die ooit als Kamervoorzitter nog 's nachts de sloten van de plenaire zittingszaal liet vervangen om een zitting tegen te houden? Dat Herman van Rompuy uit zeldzaam hout gesneden is, is wel het minste dat gezegd kan worden.Dat de Europese Unie niet bepaald uitblinkt door haar democratisch gehalte hoeven we de lezer niet uit te leggen. Recent was er het tweede referendum in Ierland over het Verdrag van Lissabon, omdat de Ierse bevolking de eerste keer zo vermetel was geweest Neen te stemmen. Ook aan de weinig democratische manier waarop het Europese establishment Turkije in de Europese Unie tracht te loodsen hoeven we de lezer niet te herinneren: eerst ging het alleen maar onderhandelingen over een mogelijke toetreding, en was het dus te vroeg om bezwaren te maken, daarna kwamen bezwaren te laat omdat er al zo lang met Turkije onderhandeld werd. Het spreekt dan ook voor zich dat als de Europese Unie een president wil aanstellen, die president niet rechtstreeks door de Europese bevolking verkozen zal worden of via een open proces, maar in achterkamertjes bedisseld moet worden zodat ook achterbakse figuren kans maken benoemd te worden. En achterbakse figuren misschien zelfs een streepje voor hebben.
De voormalige Britse Eerste Minister Tony Blair was lang de gedoodverfde kandidaat, maar kampte met twee grote nadelen. Het eerste nadeel was natuurlijk dat Groot-Brittannië in de EU nog steeds een buitenbeentje is, en bijvoorbeeld bedankt voor de Euro. Het tweede nadeel was de oorlog in Irak, dat vooral bij het oud-Europese gedeelte van de EU moeilijk lag. Stel je voor, een Eerste Minister die zijn troepen leende om in een ver land samen met de VS actief een bloedig dictator ten val te brengen. Dat is inderdaad onaanvaardbaar! Een andere affaire, namelijk dat hij bij de laatste verkiezingen de Britse bevolking expliciet een referendum over het Verdrag van Lissabon had beloofd, maar naliet die belofte ook in te lossen, speelde duidelijk níet in zijn nadeel. Het zal de lezer waarschijnlijk niet verbazen dat zulk gedrag hem absoluut niet euvel geduid werd in Brussel.
De Brit Tony Blair zal echter geen andere keus hebben dan in de Belg Herman van Rompuy zijn meerdere te erkennen. Enkele van de recentste exploten van onze Eerste Minister tonen duidelijk aan dat hij veel beter zou passen in de functie van Voorzitter van de Europese Raad. Zo slaagde hij er als Kamervoorzitter in 's nachts de sloten van de plenaire zittingszaal te vervangen, om zo een vergadering over Brussel-Halle-Vilvoorde te kunnen saboteren. Een andere keer weigerde hij gewoonweg een week lang op zijn kantoor te verschijnen, om te vermijden er een brief te moeten openen. Algemeen wordt trouwens aangenomen dat hij er eigenhandig voor gezorgd heeft dat zijn partij, de CD&V, haar eis over de staatshervorming en de splitsing van de Brussel-Halle-Vilvoorde als een conditio sine qua non voor regeringsdeelname inslikte op het moment dat de Franstaligen ermee dreigden overstag te gaan. Men kan zich moeilijk voorstellen hoe het verkiezingsprogramma van de CD&V uit 2007 nóg flagranter aangefloten kon worden, of het zou moeten gaan over een volledige aanhechting van Halle-Vilvoorde bij het Waals Gewest.
Zorgde hij ervoor dat de CD&V toch maar in een federale regering stapte, volledig in strijd met haar eigen verkiezingsprogramma, is het duidelijk dat hij er sinds de opvolging van Yves Leterme eigenlijk de grootste hinder is om Brussel-Halle-Vilvoorde te splitsen en de Franstaligen tot een staatshervorming te dwingen. Inderdaad, het splitsingsvoorstel, ingediend en gestemd door zijn eigen partij, zit volledig geblokkeerd door opeenvolgende belangenconflicten die hij zelf bij de respectievelijke regionale parlementen gaat afsmeken. De staatshervorming stopte hij niet in de koelkast, maar in de diepvriezer, met het slot vervangen en de sleutel al lang weggesmeten. In alle andere dossiers, de zogenaamde «werven» asiel en migratie, energie en de overheidsfinanciën, gaf hij de Franstaligen volledig hun zin. Het hoeft dan ook niet te verbazen dat zij dezer dagen met een bang hartje een beslissing over dat Europees presidentschap afwachten. Hoofdredactrice Béatrice Delvaux van de krant Le Soir meende zelfs al voor alle zekerheid op voorhand al een veto te moeten stellen tegen Yves Leterme als opvolger.
Misschien nog het meest hallucinante feit is dat hij vandaag een regering leidt die aan Vlaamse zijde niet eens over een meerderheid beschikt, terwijl aan Franstalige zijde alleen Ecolo ontbreekt. Vóór de verkiezingen liet hij in een interview met De Morgen nog noteren dat zo'n constructie «staatsgevaarlijk» zou zijn: Vandaag lijkt het echter de enige garantie om België niet finaal in mekaar te doen stuiken. En dat laatste is natuurlijk het enige waar het in zijn federale regering werkelijk over gaat: België nog zo lang mogelijk draaiende te houden, desnoods tegen zijn eigen partij, bevolking en kiezers in. Het hogere belang, weet u wel. Het is daarmee duidelijk dat als de EU iemand nodig heeft die zonder scrupules desnoods ook zijn land bij de bok zal willen zetten voor een hoger, Europees belang, Herman van Rompuy daar de geknipte figuur voor zal zijn.
Donderdag beweerde La Libre Belgique in een artikel dat RTBf en Vers l'Avenir in juni, vlak voor de regionale verkiezingen, een peiling achtergehouden zouden hebben. Reden: de resultaten weken teveel af van de vorige peilingen. Achteraf bleek echter deze peiling de meeste «correcte» van allemaal te zijn…In hoeverre de achtergehouden peiling van RTBf–Vers l'Avenir werkelijk de meest correcte peiling van allemaal was, valt natuurlijk moeilijk in te schatten zolang we de cijfers niet kennen. De bronnen die in La Libre Belgique aangehaald worden beweren dat de peiling géén zwaar verlies voor de PS aangaf, in tegenstelling tot de verliezen van ongeveer vijf procent die voorspeld werden in de peilingen die wel gepubliceerd werden. In dat geval is het duidelijk dat de achtergehouden peiling, uitgevoerd door Dedicated Research, een gemiste kans was voor de RTBf en Vers l'Avenir.
Het spreekt voor zich dat RTBf en Vers l'Avenir met de zaak lichtjes verveeld zitten, zeker omdat de twee vlak voor de verkiezingen uitpakten met een hele rist peilingen per provincie. Zoals een bron vertelt, werd dag na dag de ondergang van de PS voorspeld, terwijl de partij op 7 juni gewoon status quo noteerde. Het is dan pijnlijk wanneer achteraf blijkt dat men ook over een peiling beschikte die een heel ander beeld gaf. Mogen we er echter ook even aan herinneren dat de krant die nu met de geruchten op de proppen komt, La Libre Belgique, er al bij al even ver naast zat als RTBf en Vers l'Avenir, en het artikel daarom ongetwijfeld een hoge graad van Schadenfreude in zich draagt?
Maar er is meer. Een maand geleden hadden we het al over het onzinnige wetsvoorstel van Philippe Mahoux, die opiniepeilingen met een te grote foutenmarge en te dicht bij de verkiezingsdatum zou willen verbieden. Dat wetsvoorstel moet in het licht van de hierboven reeds vermelde peilingenreeks van RTBf en Vers l'Avenir gezien worden, want de partij van Philippe Mahoux, de PS, ergerde er zich toen dood aan. Om begrijpelijke redenen, overigens, maar dat gaf Elio di Rupo natuurlijk nog niet het recht om RTBf de huid vol te schelden en hen te «herinneren» aan hun openbare functie. In zijn wetsvoorstel veinst Philippe Mahoux echter bezorgdheid over eventuele beïnvloeding van de publieke opinie door onzorgvuldige peilingen. Niemand wordt natuurlijk graag bestempeld als een verliezer, maar de vraag moet toch gesteld worden of de PS werkelijk zo'n slechte zaak zou gedaan hebben aan al die voor haar negatieve peilingen. Zou het kunnen dat die peilingen er net voor gezorgd hebben dat kiezers die anders misschien wel voor Ecolo of cdH zouden gestemd hebben, het toch maar op de PS hielden om de schade een beetje te beperken? Zou het ook kunnen dat de PS, precies door die voorafgaande negatieve peilingen, psychologisch veel beter door de verkiezingsnacht is gekomen dan anders wel eens het geval had kunnen geweest zijn?
Een andere vraag is natuurlijk wat er zich eigenlijk in het hoofd van een peiler of medium afspeelt wanneer er besloten wordt een peiling niet te publiceren. «Ça fait trois semaines qu’on annonçait des moins 5 % pour le PS. On n’allait quand même pas changer notre fusil d’épaule. Personne n’a eu envie de se décrédibiliser.» En nog: «Ce n’était pas très heureux d’arriver la veille ou l’avant-veille du scrutin avec un sondage et des résultats différents du sondage initial.» Achteraf zit men dan natuurlijk met de gebakken peren. Maar het is toch wel merkwaardig dat men in dit land de kleinste verschuiving, al valt ze ruimschoots binnen de foutenmarge, uitvergroot om er ellenlange artikels over te kunnen schrijven, maar wanneer een peiling te veel verschilt van de vorige, dan houdt men ze toch maar liever achter omwille van… de geloofwaardigheid. Ik had het zelf nooit kunnen verzinnen.
In het hoofdstuk «Mag het ietsje meer zijn» in Media & Journalistiek in Vlaanderen schreef ik nog dat Vlaanderen niet bepaald hoeft te snoeven over het aantal peilingen dat er uitgevoerd wordt, maar dat de toestand in Wallonië zo mogelijk nog slechter is. Ik zou echter niet durven beweren dat het bovenstaande voorval in Vlaanderen onmogelijk zou zijn. Stel je inderdaad eens voor dat één van de kranten een week voor de verkiezingen plots met de resultaten van een peiling geconfronteerd zou worden waarin een «verkeerde» partij plots vijf procent naar boven zou springen. Publiceren, of toch maar doen of de neus bloedt? Wat in ieder geval vaststaat, is dat het wetsvoorstel van Philippe Mahoux niet bepaald voor veel verbetering zou zorgen. Integendeel, in plaats van peilingen te verbieden, zou het misschien beter zijn indien de media verplicht zouden worden àlle peilingen te publiceren, of de resultaten hen nu aanstaan of geloofwaardig overkomen of niet. Misschien toch eens iets om over na te denken.
De afgelopen weken draaide de BHV-carrousel nog maar eens een nieuw rondje. De hoofdrol was deze keer weggelegd voor de Duitstalige Gemeenschap, met aan het hoofd ervan Minister-President Karl-Heinz Lambertz. De uitslag stond echter al op voorhand vast, net zoals bij het vorige rondje: een nieuw belangenconflict werd uiteindelijk ingediend. Maar wat zal de toekomst voor BHV-dossier brengen?Eigenlijk kan het niets anders genoemd worden dan een uiterst lamentabel schouwspel, het stukje derderangstheater dat de laatste weken opgevoerd werd rond het dossier-Brussel-Halle-Vilvoorde. Inderdaad, zowel aan Vlaamse als aan Duits–Franstalige zijde waren de acteerprestaties ondermaats. Wat bijvoorbeeld te denken van CD&V-voorzitster Marianne Thyssen, die pleitte voor een onderhandelde oplossing van het dossier, waarop Karl-Heinz Lambertz een week later inpikte door een signaal van de Vlamingen te verlangen om al dan niet een belangenconflict in te dienen. Achter de schermen bad Eerste Minister Herman van Rompuy ondertussen rustig vast op zijn knieën om het belangenconflict toch maar in te dienen, en dat was meteen het enige signaal dat Karl-Heinz Lambertz veinsde gehoord te hebben – dat, en de toewijzing dat het Kehrweg Stadion van Eupen één van de oefenstadions zal zijn indien de Belgisch-Nederlandse kandidatuur voor het WK-voetbal in 2018 of 2022 aanvaard zou worden. Alhoewel, officieel heeft dat laatste natuurlijk niets met het eerste te maken, maar voor de volledigheid wil ik toch ook even vermelden dat Karl-Heinz Lambertz een lidkaart van de PS heeft, en laat de rest aan het oordeel van de lezer over. Voor de argumenten van N-VA-voorzitter Bart de Wever en een delegatie van de burgemeesters uit Halle-Vilvoorde bleef de man in ieder geval oostindisch doof, om nog maar over die van de «griezels» van VVB, TAK en HaViKo te zwijgen.
Wat staat ons nu verder te wachten in dit dossier? Opvallend is in ieder geval dat de Duitstalige Gemeenschap bij de vorige ronde nog optrad als reserve voor het geval het Waalse Parlement zou nalaten een belangenconflict in te roepen. De tijd die met het Waalse belangenconflict gewonnen werd –120 dagen, maar in de Belgische praktijk al gauw bijna een half jaar– werd zoals bij alle andere vorige belangenconflicten vooral gebruikt om niets te doen. Verwacht kan dus worden dat het ook deze keer niet anders zal gaan. Bovendien werd al aangeduid wat over meer dan 120 dagen te gebeuren zal staan. Het Brussels Parlement trad immers op als reserve indien Eupen zou nalaten een belangenconflict in te roepen, en zal in de lente van 2010 de eer hebben de hoofdrol te mogen spelen in het volgende rondje van de BHV-carrousel. Absurd? Indien de Duitstalige Gemeenschap zich deze keer genoodzaakt zag een belangenconflict in te roepen om de federale regering te redden en het land bij mekaar te houden, waarom zou de Belgische en Europese hoofdstad dan niet precies hetzelfde mogen doen om te vermijden dat het Belgische EU-voorzitterschap in het honderd zou lopen? Is onze dierbare hoofdstad dat niet aan zichzelf, het land en de Europese Unie verplicht? Als het moet zullen de Brusselse CD&V- en Open Vld-leden dat belangenconflict desnoods zelfs mee goedkeuren. De respectievelijke achterbannen werden in ieder geval de afgelopen week al eens goed voorbereid op dit scenario.
En wat dan na het Brusselse belangenconflict? In het Belgische leugenfederalisme kunnen 120 dagen misschien wel lang duren, maar niet lang genoeg om het BHV-splitsingsvoorstel tot in 2011 uit de Kamer te houden. Als ik een gokje mag wagen, dan zullen CD&V en Open Vld vrijwillig afzien van een onmiddellijke stemming eens het Brusselse belangenconflict afgelopen zal zijn, om heel het zaakje te verdagen tot in 2011. Een belangenconflict door het Vlaams Parlement lijkt zelfs voor Open Vld en CD&V een brug te ver. Bovendien hebben de twee partijen er geen meerderheid, en lijkt het me onwaarschijnlijk dat sp.a de federale meerderheid zou willen helpen depanneren. Daarna zijn we al zo dicht bij de volgende federale verkiezingen, dat het voor zowel de Franstalige als de Vlaamse partijen geen onnoemelijk grote nadelen meer zal opleveren om de federale regering vervroegd te laten vallen, zodat het voorstel eenvoudigweg niet meer gestemd kan worden. Meer zelfs, het zou voor iedereen alleen maar voordelen opleveren: de Franstaligen kunnen aan hun kiezers vertellen dat ze de belangen van de Franstaligen hebben kunnen verdedigen door een vroegtijdige val van de federale regering te veroorzaken, terwijl CD&V en Open Vld zullen verklaren dat ze hun best gedaan hebben, maar dat een eenzijdige splitsing nu eenmaal niet mogelijk was. En dat een onderhandelde oplossing, dat wil zeggen één met Vlaamse toegevingen, de enige mogelijke is, ook al is het eigenlijke probleem vooral de onnoemelijke lafheid en het verraad van de twee partijen. (Maar laat er geen twijfel over bestaan: sp.a is geen haar beter.) Dat de Franstaligen hun belangenconflicten in serie mochten inroepen was immers helemaal geen hinder om Brussel-Halle-Vilvoorde onverwijld –wie herinnert zich het woord nog– en met vijf minuten politieke moed te splitsen. De «Vlaamse» partijen CD&V en Open Vld, in het begin trouwens aangevuld met N-VA, lieten de Franstaligen toe hun belangenconflicten in serie in te roepen. Meer zelfs, ze smeekten en smeken hen daar nog steeds om, en rekken actief de wettelijke termijnen met alle mogelijke en onmogelijke officiële en officieuze vakantiedagen.
Bestaat er dan geen alternatief? Dat de Franstaligen zouden toegeven, lijkt me onwaarschijnlijk: zij zullen nog eerder een Brussels belangenconflict indienen of de federale regering laten vallen, desnoods zelfs tijdens het Belgische EU-voorzitterschap, dan hun «rechten» op Halle-Vilvoorde zomaar op te geven. Wie de Franstalige media een beetje volgt –de Vlaamse media berichten hier niet over, een schuldig verzuim overigens– weet dat men aan de overzijde goed weet wat op het spel staat. Er wordt daar niet gedacht in termen van solidariteit, verdraagzaamheid, flexibiliteit, wettelijkheid of zelfs nog maar grondwettelijkheid, maar territorium, en PS-voorzitter Elio di Rupo heeft dat al meer dan eens duidelijk laten blijken in interviews. De Franstalige «rechten» op Halle-Vilvoorde zullen dan ook een pak zwaarder doorwegen dan de glorie en glitter rond het Belgische EU-voorzitterschap, zeker als die glorie en glitter toch alleen maar CD&V'er Herman van Rompuy te beurt zullen vallen. Als Brussel-Halle-Vilvoorde dus gesplitst zal raken voor de volgende federale verkiezingen, zal dat alleen maar kunnen omdat CD&V en Open Vld zware toegevingen doen aan de Franstaligen. De vraag is dan of dat nog mogelijk is.
Indien CD&V van plan is zware toegevingen te doen, en zowel Marianne Thyssen als Herman van Rompuy geven sterk die indruk, dan was er eigenlijk geen beter moment geweest dan nu. Begin 2010 zullen de voorbereidingen voor het EU-voorzitterschap al volop aan de gang zijn, en lijkt het weinig waarschijnlijk dat CD&V en Open Vld veel tijd en energie over zullen hebben om een reeks Vlaamse toegevingen samen te stellen waarmee ze de Franstaligen zullen kunnen paaien. Minder dan wat hen aangeboden werd ten tijde van de regering-Verhofstadt II is voor hen waarschijnlijk hoe dan ook niet aanvaardbaar, en tegelijkertijd voor CD&V een brug te ver zolang er nog altijd een mogelijkheid is om het Brusselse Parlement een belangenconflict te laten indienen. Alsnog een Brussels belangenconflict inroepen zal dan ook de gemakkelijkste uitweg zijn, desnoods met de steun van CD&V en Open Vld dus. Nà het EU-voorzitterschap zullen we dan weer al zo dicht bij de volgende federale verkiezingen zitten, dat CD&V ervoor zal terugschrikken Halle-Vilvoorde openlijk aan de Franstaligen uit te verkopen. Dan nog liever de federale regering laten vallen in onderling overleg met de Franstaligen –al dan niet met wat theater voor de galerij– en achteraf de ongrondwettelijke verkiezingen toch maar goedkeuren in de Kamer. Het zou trouwens niet de eerste keer zijn dat men daar ongrondwettelijke verkiezingen zou goedkeuren.
Vrijdagavond werden de resultaten van een nieuwe peiling van De Standaard en VRT gepubliceerd. In tegenstelling tot de peiling van La Libre Belgique van twee weken geleden registreerde deze peiling wél enige verandering in het partijpolitieke landschap in Vlaanderen: Vlaams Belang zou achteruitgaan, en Groen! vooruit. Zowel bij het ene als het andere kunnen echter vraagtekens geplaatst worden.
Starten we onze analyse bij de grootste Vlaamse partij, dan is het duidelijk dat CD&V de grootste blijft in Vlaanderen, met een ruimte voorsprong op de achtervolgers. Die achtervolgers zijn Open Vld, sp.a, N-VA en Vlaams Belang, deze keer in die volgorde. Het verschil van de grootste (Open Vld) tot de kleinste (Vlaams Belang) bedraagt deze keer trouwens iets meer dan vier procent, beduidend meer dan wat het geval was bij La Libre Belgique. Bovendien is de volgorde van de vier partijen bijna omgekeerd: bij La Libre Belgique was immers Vlaams Belang nog de grootste en Open Vld de kleinste.
In de berichtgeving werd vooral ingezoomd op het resultaat van het Vlaams Belang, waarvan de partijvoorzitter Bruno Valkeniers zich zelfs bij De Standaard stevig diende te verdedigen onder de titel «Ik laat me niet opjagen». Gazet van Antwerpen kopte dan weer Vlaams Belang verder achteruit, Open Vld kruipt uit dal. Eerlijk gezegd, beide stellingen lijken me eerder gewaagd, zeker in het licht van de resultaten van de peiling van La Libre Belgique van amper twee weken geleden die een totaal omgekeerd resultaat weergaf. Zulke conclusies trekken op basis van één enkele peiling zijn trouwens hoe dan ook onverantwoord, maar onze journalisten staan er natuurlijk niet bepaald voor bekend met kennis van zaken commentaar te kunnen geven bij de resultaten van een nieuwe opiniepeiling…
Onderaan treffen we tot slot de partijen Lijst Dedecker en Groen! aan. Lijst Dedecker scoort op hetzelfde niveau als haar verkiezingsuitslag, terwijl Groen! er deze keer lichtjes op vooruitgaat. «Significant», aldus Ivan de Vadder van de VRT, maar ik zou daar toch ook twee vraagtekens durven bij te plaatsen. Het eerste vraagteken gaat over de significantie van de vooruitgang: het verschil met de laatste verkiezingen bedraagt slechts 1,7%, wat in het beste geval slechts net iets minder dan een foutenmarge is. Dat is op het randje af dus om voor die partij winst te voorspellen. Maar er is meer.
Hoe zou TNS Media de ruwe resultaten van de enquête verwerken? Geeft het peilingsbureau zonder meer de resultaten weer, d.w.z. staat een partijaanhang van 8,5% gelijk met een aandeel van 8,5% onder de ondervraagden die antwoordden voor Groen! te willen stemmen? In dat geval kan er immers van winst moeilijk sprake zijn: de oververtegenwoordiging van Groen! in het panel van TNS Media van voor de verkiezingen zette dich dan gewoonweg door, zoals de grafiek hiernaast in dat geval duidelijk zou aantonen. Of worden de resultaten daarentegen gewogen in functie van de demografie van de ondervraagden en in het bijzonder hun stemgedrag bij de laatste verkiezingen? In dat geval spreken we natuurlijk wel van een lichte vooruitgang, of misschien beter gezegd, een vermoeden dat de partij er voorlopig toch niet op achteruitgaat. Het is echter jammer dat zulke cruciale informatie niet beschikbaar is, ondanks het oeverloos gezwam uitgesmeerd over drie bladzijden over minimale veranderingen die uitgezoomd worden dat het een lieve lust is.
Bijlage: Overzicht alle peilingen in Vlaanderen sedert 2004 (PDF).
Deze week gebeurde iets heel uitzonderlijks: ik was het eens volmondig eens met Bart Tommelein. Onderwerp: het totaal onzinnige wetsvoorstel van PS-politicus Philippe Mahoux om peilingen tot veertig dagen voor de verkiezingen te verbieden, net zoals peilingen met een te grote foutenmarge.Bart Tommelein slaat in zijn reactie op het wetsvoorstel spijkers met koppen. Dat kiezers hun stemgedrag zouden wijzigen als gevolg van peilingen is een bijzonder gewaagde stelling. Daar kan nog de vraag aan toegevoegd worden of daar eigenlijk iets principieel verkeerd zou zijn, voor zover de stelling al correct zou zijn. Dat laatste natuurlijk wel onder de voorwaarde dat de peilingen correct uitgevoerd worden.
Philippe Mahoux heeft natuurlijk wél een punt wanneer het gaat over de barslechte kwaliteit van de peilingen in België, zowel ten Noorden als ten Zuiden van de taalgrens. In het hoofdstuk «Mag het ietsje meer zijn» in pas verschenen boek Media & Journalistiek in Vlaanderen heb ik het daar zelf uitgebreid over, en over de kwaliteit van de berichtgeving in de pers daarover. Of beter gezegd: het gebrek aan kwaliteit. Ik maak er ook komaf met de stelling dat er in België te veel peilingen uitgevoerd zouden worden. Toevallig publiceerden De Standaard en de VRT vandaag wat De Standaard de «eerste politieke barometer na de verkiezingen» noemde. Deze peiling verschijnt echter bijna vier maanden na de verkiezingen! In Nederland hebben de meeste media ondertussen al twee, indien niet drie peilingen achter de rug, vaak met een beduidend groter aantal geïnterviewden en veel minder gezwam rond de uitslag. Het verbieden van de schaarse peilingen die dan toch nog uitgevoerd worden in België lijkt me echter niet bepaald de juiste oplossing te zijn om dit probleem op te lossen.
Het blijft stuitend, telkens de linkse kerk met inbegrip van het weldenkende kunstwereldje haar verontwaardiging uitschruwelt wanneer één van de lievelingen door de arm der wet gesnapt wordt in één of andere onfrisse zaak. Over het lijk-in-de-auto van Ted Kennedy moest vooral «sereen» gesproken worden, en werden ellenlange analyses en beschouwingen afgescheiden om toch maar uit te leggen waarom daar zelfs nog niet licht aan getild mocht worden. De verdiensten van de man, weet je wel… Hetzelfde maken we nu mee in de zaak-Roman Polański. Politici en kunstenaars op rechts daarentegen kunnen voor veel mindere zaken, die zelfs niet eens strafbaar zijn, op heel wat minder clementie rekenen.Rake observatie van Youp van 't Hek over de heisa rond Roman Polański. De man was bekende immers dat hij schuldig was, en werd daarom ook veroordeeld. Over de details rond de zaak kan men nog wat beuzelen, maar Roman Polański heeft nooit, maar dan ook nooit beweerd dat hij onterecht veroordeeld werd. Dat hij het meisje later afkocht verandert trouwens ook niets aan de zaak, net zo min als dat het meisje zelf van de zaak niets meer wil weten. Heb je met je vingers aan een dertienjarige gezeten, of de dood van een medemens veroorzaakt, dan interesseert het me geen bal of je een gerenommeerd cineast of verdienstelijk politicus bent – in de gevangenis hoor je, en daarmee uit.
Vergelijk de hele heisa trouwens met die rond die «nazi-nanny» van een paar weken geleden. Jazeker, op haar werk viel op zich niet veel aan te merken, maar toen bleek dat zij lid was van het Vlaams Belang, werd niet alleen Kind & Gezin maar ook partijvoorzitter Bruno Valkeniers voor de audio-visuele vierschaar gesleurd. Berufsverbot! En zie je wel dat het Vlaams Belang vol nazi's zit! Wat zeg ik, paleo-nazi's nog wel. Nu gebeurt hetzelfde, alleen… vandaag zijn het de Amerikaanse en de Zwitserse politiediensten die het moeten ontgelden. Wat dachten zij wel, een zomaar een gevierd cineast uitleveren en achter de tralies zetten?
Overigens de enige dissonante noot die getolereerd werd in de media, was die van SNAP (Survivors Network of those Abused by Priests). En o ja, hier en daar een commentator –uiteraard volledig in eigen naam– en een paar mopperende eng-rechtse bloggers. De enige reden waarom het protest en de oproep tot boycot van Polański door SNAP toch nog de pers haalde, is vermoedelijk de link die zo opnieuw gelegd kon worden tussen échte pedofilie en het verfoeilijke katholicisme. Of wat dacht u? Het lijkt er trouwens op dat ik de enige niet ben die vermoedt dat de zaken totaal anders zouden liggen indien Roman Polański een priester was geweest.
En wat zou Daniel Cohn-Bendit eigenlijk van deze zaak vinden? De man reageert uiterst voorzichtig en voelt zich wat ongemakkelijk bij de snelle kritiek op het optreden van de Amerikaanse en Zwitserse politie. Niet moeilijk natuurlijk, want zelf heeft hij een pak boter op het hoofd, zoals iedereen ook voor zichzelf kan gaan nalezen. Een paar maanden geleden nog bleek ook hier nog maar eens hoe hypocriet onze «weldenkende» pers wel kan zijn. Toen François Bayrou voor heel televisiekijkend Frankrijk Daniel Cohn-Bendit zijn visie over seksuele contacten met kinderen voor de voeten wierp, brak er een storm los. Tegen François Bayrou! Net zoals bij Roman Polański was het immers een «oude» historie («une vieille histoire»). En hoewel hij nooit teruggetrokken heeft wat hij in zijn boek zwart op wit schreef, stonden er onmiddellijk een hele reeks knechtjes en dienstmeiden op om twijfel te zaaien over wat hij nou echt geschreven had en wat niet. Klinkt het bekend?
Wee echter de politicus die meer dan tien jaar geleden de hand van Jean-Marie Le Pen schudde en samen met hem op een foto poseerde. Of de republikeinse president die ooit een drankprobleem had, maar dat al lang te boven is gekomen. Geen van de twee zijn misdrijven, maar wegen blijkbaar toch een pak zwaarder dan aan minderjarigen zitten frutselen!
Wie de commentaren op de laatste peiling van La Libre Belgique leest loopt al snel het gevaar te denken dat er enorm veel beweging is opgetreden in het partijpolitieke landschap in Vlaanderen de jongste drie maanden. De ene partij springt over de andere, een andere vergroot haar voorsprong op nog een andere, en ga zo maar door. Wie de cijfers een beetje nauwkeuriger navlooit, merkt echter dat de peiling vooral stilstand meet, zowel in Vlaanderen als bij de Franstalige partijen.«Ecolo zet opmars voort» schrijft Knack, ook al gaat de partij in de realiteit slechts een schamele 1,2% vooruit vergeleken met een foutenmarge van 3,6%. «N-VA springt over Open Vld» en «Vlaams Belang groter dan sp.a» schrijft dan weer Het Belang van Limburg, niettegenstaande alle vier de partijen minder dan een foutenmarge van mekaar verwijderd zitten. De grootste kemel vinden we echter bij de krant De Standaard terug: «‘Vlaams Belang haalt sp.a in’». Dat is wat men in schoon Vlaams een straffe stoot noemt: Vlaams Belang bleef bij de laatste verkiezingen immers nog steeds groter dan de sp.a –zij het met een haartje– maar toch vindt de kwaliteitskrant dat het Vlaams Belang over sp.a springt. Of beter gezegd, wil dat zelf niet gezegd hebben, want de titel staat netjes tussen aanhalingstekens, ook al valt niet te achterhalen waar het citaat vandaan komt.
Kijken we even in detail naar de vijf grootste partijen, dan is het duidelijk dat CD&V afgetekend de grootste blijft. Daarna volgen Vlaams Belang, sp.a, N-VA en Open Vld, in die volgorde, maar dus met minder dan een foutenmarge verschil tussen de grootste en de kleinste. Voor één partij is dit ontegensprekelijk goed nieuws: N-VA. De partij bevestigt hiermee immers op een niveau waar het voor de verkiezingen nog niet van durfde dromen. Reken daar nog eens bij dat de partij ondertussen ook toegetreden is tot een Vlaamse Regering met een regeerakkoord dat niet bepaald overloopt van de straffe Vlaamse uitspraken, en je kan je inbeelden dat er op het partijsecretariaat hoogstwaarschijnlijk een enorme zucht van opluchting geslaakt werd.
Dat alles ligt iets ander voor zowel sp.a als Open Vld. Voor die twee partijen was de uitslag van 7 juni 2009 ronduit desastreus, en dat die uitslag voor beiden bevestigd wordt is dus geen goed nieuws. Beiden lijken op dit ogenblik vooral met zichzelf te worstelen, en veel beterschap in de peilingen kan men eigenlijk niet verwachten vóór de interne problemen uitgeklaard zijn. Het Vlaams Belang is een beetje in hetzelfde bedje ziek, al zal men daar de uitslag van deze peiling psychologisch vermoedelijk iets positiever inschatten, al was het maar omdat de partij virtueel opnieuw als tweede uit de bus komt.
Twee andere partijen die ook al niet tevreden kunnen zijn met de resultaten van deze peiling zijn Lijst Dedecker en Groen!. Voor hen betekent een status quo immers dat ze een gevecht met de kiesdrempel zullen moeten blijven leveren, een weinig comfortabele positie. Als enige oppositiepartij links van de Vlaamse Regering maakt dat voor Groen! misschien niet zoveel verschil uit, maar voor Lijst Dedecker kan dit betekenen dat sommige potentiële kiezers bij een volgende gelegenheid liever een strategische stem aan Vlaams Belang of Open Vld geven dan aan LDD.
De relatieve stilstaand bij àlle Vlaamse partijen is dus voor de meeste partijen weinig positief nieuws, met uitzondering van CD&V dat duidelijk marktleider blijft, en N-VA dat haar uitstekende score bevestigd ziet. Voor al de andere partijen betekent het dat er de komende maanden en jaren hard gewerkt zal moeten worden. Zou het trouwens helemaal toeval zijn dat al die partijen op dit ogenblik met interne strubbelingen te maken hebben, en CD&V en N-VA niet?
Werpen we tot slot nog even een blik over de taalgrens, dan zien we dat ook daar weinig beweging te noteren valt. De recentelijke ruzies binnen de Franstalige regeringen hebben blijkbaar nog geen invloed gehad op de aanhang van de drie regeringspartijen, net zoals de oppositiepartij MR hierdoor nog geen winst heeft weten op te strijken. Dat de MR intern door een moeilijke tijd gaat is daar misschien ook niet helemaal vreemd aan. Front National blijft het ondertussen slecht doen, ver onder de kiesdrempel.
Bijlage: Overzicht alle peilingen in Vlaanderen sedert 2004 en Wallonië sedert 2006 (PDF).
Sinds gisteren is het uit, het boek Media & Journalistiek in Vlaanderen. Kritisch doorgelicht, uitgegeven bij Van Halewyck. De redacteurs van het boek waren Frank Thevissen en Johan Sanctorum, en ondergetekende nam de partijpolitieke opiniepeilingen van de laatste jaren eens kritisch onder de loupe.Het boek bevat bijdragen van Karel Anthierens, Siegfried Bracke, Bert Cornelis, Jos De Man, Kim Duchateau («kim»), Jef Lambrecht, Guido Naets, Jan Neckers, Johan Sanctorum, Wim Schamp, Frank Thevissen, Jef Turf, Luc Van Braekel, Roger Van Houtte en mezelf, en met een voorwoord van Carl Devos. Volgens de achterflap is het «een boek bordevol kritische reflecties over wat zich voor en achter de schermen van de zogenaamde ‘vierde macht’ in Vlaanderen afspeelt. Verrassende analyses en onthullende getuigenissen geven aan hoe commerciële invloeden en politieke druk steeds meer de redactionele toon zetten in ons medialandschap; hoe politiek correct clichédenken en sensatiezucht met elkaar wedijveren; hoe de netwerking tussen journalisten en politici steeds meer elke kritische afstandelijkheid uitsluit; en hoe ten slotte het imperium van de marketeers zijn twijfelachtige kwaliteitsnormen doordrukt in de journalistiek. Een verzameling essays, wars van vooroordelen en taboes, die ogen openen en wenkbrauwen doen fronsen. Een boek dat, hoe kan het anders, niet overal op gejuich zal worden onthaald…»