De eeuwige sirenenzang vanuit Congo

Congo staat opnieuw in het midden van de belangstelling van de Belgische politiek. Minister van Buitenlandse Zaken Karel de Gucht loopt nu al weken door te drammen over de noodzaak om Belgische troepen naar Afrika te sturen, waarbij hij –naar zijn gewoonte– ondertussen al zo ongeveer elke partij heeft kunnen schofferen, met uitzondering van de Secretaris-Generaal van de VN Ban Ki-moon dan (maar dat is misschien maar een kwestie van tijd?). En ook Yves Leterme wil natuurlijk zijn kans niet laten liggen om op Europees niveau de grote jan te kunnen uithangen.

Marc Reynebeau schreef dit week-end in De Standaard een korte lezenswaardige analyse over de vraag waarom België steeds weer wil terugkeren naar Congo: de eerzucht, de nostalgie naar de verloren grandeur, maar, laten we dat ook niet vergeten, de mogelijkheid om eventjes te kunnen ontsnappen uit de Belgische zandbank en al de «pietluttige» problemen die daar opgelost moeten worden te overstijgen. Het is inderdaad ironisch te noemen dat een federale regering, die er niet eens in slaagt een kieskring in het midden van het eigen land aan te passen aan de Grondwet, denkt dat ze duizenden kilometers verderop wél een positieve bijdrage zou kunnen leveren tot een oplossing van een militair conflict dat verweven is met de belangen van zowel enkele grootmachten als industriële acteurs, overgoten met een saus van etnische problemen, persoonlijke ambities van rebellenleiders, diepe armoede en overlevingsdrang, en zeg maar barbarij in de regel in de regimenten van de troepen aan beide zijden. Dat het dan nog uitgerekend de ministers Karel de Gucht, Pieter de Crem en Yves Leterme zouden moeten zijn die daarbij een constructief steentje zouden moeten bijdragen, is eerder een quasi-garantie op een catastrofe te noemen dan een kans op beterschap in de regenwouden van Congo.

Want het valt op, Karel de Gucht vindt duidelijk weer eens van zichzelf dat hij groot gelijk heeft, wat schrijf ik, reuzegroot gelijk, zo groot gelijk zelfs dat als dat nodig moest zijn, pi of de constante van Planck, of desnoods zelfs allebei, zich maar zullen moeten aanpassen aan Karel de Guchts persoonlijke mening. De gevolgen zijn er natuurlijk naar, en je moet het tenslotte toch maar kunnen om als hoofd van de Belgische diplomatie met zowel Joseph Kabila als Laurent Nkunda in een incident verwikkeld te raken, en de Michels Louis en Charles er nog eens bovenop. Een nog duidelijker brevet van absolute incompetentie om Minister van Buitenlandse Zaken te kunnen zijn kan men zich amper voorstellen, maar zoals ik al aanhaalde, het zou me niets verbazen als Karel de Gucht vroeg of laat ook Ban Ki-moon eens zou kielhalen. Of beter: het zou me verbazen moest hij erin te slagen dat te vermijden.

Yves Leterme dan weer geniet er duidelijk van dat hij, na de financiële crisis, opnieuw een dossier in handen gespeeld krijgt dat hij kan gebruiken om in Europa te schitteren als één van de «groten». Waar zou de EU moreel staan als daar niet Yves Leterme was die de eer van de Unie in Afrika wil redden met een Europese troepenmacht. «Wat in Congo aan het gebeuren is, mag niet genegeerd worden,» aldus de Eerste Minister. Je zou warempel gaan denken dat hij het deze keer ook écht meent, dat het geen verkiezingsbelofte is die niets meer waard is van zodra hij er ook persoonlijk iets voor zou moeten opofferen. Ik hoop voor hem dat het hem deze keer toch iets beter zal vergaan dan tijdens de financiële crisis, toen Neelie Kroes hem een leugenaar noemde omdat hij het al te bont maakte. Dat hij echter persoonlijk al een brief heeft mogen ontvangen van de Secretaris-Generaal van de VN, dat kan niemand hem meer afpakken.

De vraag die ik me echter stel is wat een Europese (of Belgische) troepenmacht daar in Congo eigenlijk kan gaan doen. Is er enige garantie, of zelfs nog maar intentie, dat ervoor gezorgd zal worden dat er in Congo ook aan het fundamentele probleem gewerkt zal worden, of gaat het er ook deze keer om enkel en alleen de hoogste nood te lenigen, daar zoveel mogelijk de eer voor te kunnen opstrijken, en dan bij de eerste de beste gelegenheid of tegenslag zich terug te trekken en de bevolking er maar weer aan zijn lot over te laten? Met als gevolg dat binnen enkele jaren de hele Congo-carrousel opnieuw een rondje zal mogen draaien, inclusief pleidooien van een Minister van Buitenlandse Zaken om een troepenmacht te sturen en persoonlijke brieven van de Secretaris-Generaal van de VN aan de Eerste Minister. Ik heb er zo mijn gedacht over, maar dat Yves Leterme het deze keer ook echtig en techtig zou menen kan natuurlijk niet helemaal uitgesloten worden.

Kan er trouwens iemand mij precies vertellen wat nu eigenlijk het verschil is tussen die Joseph Kabila en Laurent Nkunda, anders dan dat Joseph Kabila de zoon is van de vorige rebellenleider die uit het regenwoud opdook en Kinshasa wist in te nemen, en Laurent Nkunda de nieuwste rebellenleider is die uit het regenwoud opdook en de ambitie heeft vroeg of laat Kinshasa in te nemen? Slechts twee vragen staan werkelijk open in Congo: ten eerste of Laurent Nkunda er uiteindelijk ooit in zal slagen Kinshasa in te nemen, en wat de naam is van de volgende rebellenleider uit het regenwoud. Wat absoluut geen open vragen zijn is dat de lokale bevolking hoe dan ook het gelag zal moeten betalen, en dat politici in Europa opnieuw verveeld zullen zitten met de hele situatie, schijnbaar omwille van al de menselijke ellende, maar vooral omdat de ontginningscontracten die afgesloten werden met Kinshasa opnieuw op de helling zullen gezet worden van zodra een nieuwe chef er de dienst zal uitmaken. Het is meteen ook de enige reden waarom het stelletje ongeregeld dat in Oost-Congo voor regeringsleger moet doorgaan in de pers occasioneel wel eens «legitiem» genoemd wordt.

Dat is natuurlijk de essentie van het Congolese probleem, en het is waarschijnlijk daar ook dat een oplossing gevonden zal moeten worden. Zolang echter de Michels aan Franstalige zijde ongestraft mogen blijven optreden als gewillige handpoppen voor enkele Belgische industriegroepen met grote commerciële belangen in Congo, en zelfs een Karel de Gucht die anders toch niet op zijn mondje gevallen is er zelfs voor past daar iets over te zeggen, bestaat er voor de bevolking in Oost-Congo, ja zelfs heel Congo, weinig hoop op verbetering. Of nog: zelfs in Oost-Congo heeft men belang bij een zo spoedig mogelijk einde van België, want het zou alvast één van de schuldigen aan de huidige problemen kunnen doen verkleinen, indien niet verdwijnen. Marc Reynebeau mag het altijd laten weten als hij het daar niet mee eens zou zijn.

Merkwaardig peiling van Vers l'Avenir

De Waalse krant Vers l'Avenir publiceerde begin deze week een peiling die een blauwe vloedgolf over Wallonië voorspelde. Er zit nochtans een luchtje aan deze peiling, maar merkwaardig genoeg merkte niemand van de journalist-peilingsspecialisten die ons land rijk is dat luchtje op. Een Liesbeth van Impe van De Morgen bijvoorbeeld had het te druk om nog eens na te trappen naar De Stemmenkampioen.

Laten we beginnen met een technisch detail, dat toch bij mij al onmiddellijk de wenkbrauwen doet fronsen: de peiling heeft een foutenmarge van 3,2%, maar de percentages voor de respectievelijke partij worden weergegeven met twee cijfers na de komma. Zou het kunnen dat de resultaten van de peiling berekend werden in Excel of Calc, en men zonder verder na te denken de getallen uit het rekenblad overtikte? De standaard opmaak voor percentages geeft in die rekenbladen twee cijfers na de komma weer, maar iemand die iets kent van statistiek weet dat het tweede cijfer na de komma totaal onzinnig is wanneer de foutenmarge 3,2% bedraagt.

Hoe dan ook, door deze flater kan precies berekend (en gecontroleerd) worden hoeveel ondervraagden voor welke partij kozen:

Partij	Aantal	Percentage
MR	352	34,92%
PS	298	29,56%
cdH	206	20,44%
Ecolo	118	11,71%
Anderen	34	3,37%
	1008	100,0%

Als deze tabel iets aantoont, dan wel dat het bureau dat de peiling uitvoerde achteraf niet met de getallen geknoeid heeft of met wegingen werkt.

Er zijn echter nog twee of drie dingen merkwaardig aan deze tabel. Slechts 34 ondervraagden kozen niet voor één van de vier grote partijen, MR, PS, cdH of Ecolo. Van Front National is er echter geen sprake, en dus moet aangenomen worden dat wie voor Front National koos in die pot terecht kwam. In die pot zitten bovendien nog stemmen voor andere, kleinere partijen (bijvoorbeeld de PC, RWF, CAP, CDF of PTB+), terwijl ook nog aangenomen moet worden dat een aantal ondervraagden nog niet wisten voor wie ze zouden stemmen of dat eenvoudigweg niet aan de telefoon wouden vertellen. Hoe dan ook zou uit deze peiling moeten blijken dat het Front National op dit ogenblik minder dan 3,4% van de stemmen in Wallonië zou halen. In de andere peilingen zit die partij nochtans vlot boven de 5%, zoals duidelijk te zien is op de figuur hierboven.

Hoeveel waarde moet en kan men hechten aan een peiling die zo duidelijk aan alle kanten rammelt? Bij De Standaard –één van de kranten die systematisch de resultaten van De Stemmenkampioen verzweeg wegens beneden haar waardigheid van kwaliteitskrant– lijkt men alvast geen graten te zien in deze peiling, en Louis Michel reageert zelfs «enthousiast» op de resultaten ervan. Zeker, ieder zijn pleziertje, maar wanneer men zo'n onzin verkoopt hoeft men wel niet te verwachten dat men verder nog serieus genomen zal worden.

Blauwe kat in nood

Een kat in nood maakt rare sprongen, en Guy Verhofstadt en de Open Vld hebben de laatste tijd aangetoond dat dat ook geldt voor blauwe katten.

De campagne van de Open Vld loopt niet lekker, om niet te zeggen ronduit vierkant, en soms zelfs dat nog niet. Misschien moet men zich bij de Open Vld stilaan eens gaan bezinnen over de rol (en misschien vooral het loon) van Noël Slangen daarin, tenzij men denkt dat het zonder hem nog slechter had gekund.

Het is immers duidelijk dat de partij absoluut geen greep heeft op de huidige verkiezingscampagne, en dat is dodelijk voor een politieke partij. Zo schreeuwt de partij al enkele weken krampachtig uit dat ze inhoud wil zien, maar hangt ondertussen Vlaanderen vol met een Verhofstadt-affiche waar niet eens het partijlogo opstaat. Die affiche zou overigens moeten passen in een «presidentiële campagne», een kopie van wat Patrick Janssens verleden jaar in Antwerpen deed dus. Een reclamestrategie die niet meer is dan een kopie van de vorige campagne van een grote concurrent is zelden een succes. Het is overigens ironisch dat uitgerekend de man die de partij de laatste acht jaar volledig in de vernieling reed omwille van zijn persoonlijke ambities vandaag het partijlogo niet op zijn verkiezingsaffiches plaatst. Het omgekeerde zou misschien logischer geweest zijn, en de Open Vld meer stemmen opleveren.

En de Open Vld kopieert wel meer. Enkele weken geleden zag Guy Verhofstadt immers het communautaire licht, en vond het plotseling ook nodig dat er een nieuwe staatshervorming kwam. Zeggen CD&V en N-VA dat ondertussen niet al drie jaar? En zou deze ingeving door iets anders ingegeven zijn dan het besef dat de liberalen na de verkiezingen weinig kans maken om aan de federale bak te komen als er geen bijzondere meerderheid nodig is? Van een inhoudelijk argument is er dus weinig sprake, temeer daar uitgerekend de Open Vld nu al enkele weken behoorlijk wat energie steekt in het verwerpen van alle vormen van separatisme (behalve dat van 1830, of wat dacht je), met idiote slogans als dat we allemaal toch wel mensen zouden zijn. Als dat waar zou zijn, vraag je je af waarom de Franstaligen in de Rand er zoveel problemen van maken om een paar woordjes van de Nederlandse mensentaal te leren en op Vlaamse lijsten te stemmen bij de verkiezingen.

Ook de ruzie binnen de Vlaamse regering over de positie van Yves Leterme kan bezwaarlijk inhoudelijk genoemd worden. Weinig meer dan een ordinair «Houd de dief!» is dat uiteindelijk niet. De Open Vld eist van de CD&V duidelijkheid over wat er na 10 juni zal gebeuren, maar wil de partij bijvoorbeeld vandaag zelf al kleur bekennen over wie ze zal steunen na 10 juni: Yves Leterme of Elio di Rupo? Of meent de partij dat de kiezer, met de peilingen van het laatste jaar in het achterhoofd, de kandidatuur van Guy Verhofstadt echt ernstig moet nemen? Of Elio di Rupo voor een vervanger aan het hoofd van de Waalse regering zal moeten zorgen als hij informateur of formateur zou worden is echter zeer de vraag, en Louis Michel neemt gewoonweg vakantie uit de Europese Commissie om campagne te voeren. Misschien is de Europese Commissie voor de Open Vld wel niet zo belangrijk als de Vlaamse regering?

Over de kandidatuur van Yves Leterme gesproken: de laatste dagen heeft Guy Verhofstadt echt wel zijn best gedaan om te bevestigen dat Yves Leterme wel degelijk de enige echte kandidaat-premier aan Vlaamse zijde is door zijn vraag –of moeten we zeggen smeekbede– voor een rechtstreeks debat met Yves Leterme. Waarom immers Yves Leterme? Is een debat met Johan vande Lanotte niet goed genoeg? Of een debat met drie, zoals de VRT op 20 mei wil organiseren? En als de partij toch zo tegen separatisme is, waarom niet eens met Frank Vanhecke? Yves Leterme zou een fles wijn naar Guy Verhofstadt moeten sturen voor de presidentiële campagne die hij de laatste dagen voor hem gevoerd heeft!

Tot slot de uitspraak van Guy Verhofstadt van gisteren, als zou het partijprogramma van de CD&V niet meer zijn dan een afgezwakte versie van het paarse regeringsbeleid. Het verschil tussen het rode en het blauwe partijprogramma is dankzij de paarse regering al een paar jaren zoek, en nu beweert Guy Verhofstadt dat ook de christen-democraten niet meer dan wat verwaterde paarse wijn in roomse zakken zouden verkopen. Waar hebben we die stelling nog horen verkondigen? Was dat niet bij het verguisde Vlaams Belang, dat met zijn schandelijke apenaffiche in zijn precampagne precies hetzelfde beweerde als wat Guy Verhofstadt vandaag zegt?

Ziedaar de rare sprongen van de laatste dagen van de Gentse blauwe kat in nood, want het is eigenlijk toch al ver gekomen dat de kandidaat-Eerste Minister van de Open Vld niet alleen de vorige verkiezingscampagne van de socialistische burgemeester van Antwerpen moet recycleren, maar bovendien ook de retoriek van de precampagne van het Vlaams Belang overneemt en verder de suprematie van de kandidatuur van zijn grootste concurrent Yves Leterme herhaaldelijk blijft onderstrepen. Hoeveel zou Noël Slangen voor zo'n draak van een mediacampagne eigenlijk betaald worden?